Zonder wrijving geen glans

Voor deze eerste column van 2026 stap ik in de rol van trendwatcher. 2026 is nog geen maand oud maar de nieuwe trends steken alweer de kop op. Op 3 januari introduceerde Kathryn Jezer-Morton het concept ‘Friction-Maxxing’ in the Cut. Deze nieuwe trend, vooral gericht op ouderschap en de opvoeding van jonge kinderen, kan wel eens een inspiratie zijn voor de academische wereld. Zo kan het handvatten geven aan Slow Science, een trend die al langer gaande is.

Ik hoorde de term Friction-Maxxing afgelopen weekend voor het eerst, dus ik ga ervan uit dat het voor de meeste lezers een nieuw concept is. Friction-Maxxing (pre 2026 ook wel character building genoemd) refereert aan dingen níet op de makkelijkste manier doen, zodat het je uiteindelijk iets oplevert – bijvoorbeeld dat je er iets van leert, of een beter mens van wordt. In het proces van friction-maxxing bouw je een tolerantie op voor het ongemakkelijke, leer je daarvan en leer je ermee om te gaan. In tijden waarin technologie vooral ingezet wordt om ons leven gemakkelijker te maken is dit een interessant concept.

In het proces van friction-maxxing bouw je een tolerantie op voor het ongemakkelijke, leer je daarvan en leer je ermee om te gaan

Tegelijkertijd is het niet nieuw; zo deed ik vorig jaar tijdens mijn rondreis in Midden-Amerika onbewust aan friction-maxxing door het kiezen voor lange busritten in plaats van een binnenlandse vlucht. Het ging tenslotte niet om de bestemming maar om de reis. Een ander voorbeeld is de column waarin mijn mede-columnist Sofia Ghigliani onbewust de voordelen van friction-maxxing tijdens een afstudeerproject beschrijft.

Hoewel deze term dus een bestaande manier van keuzes maken beschrijft, geeft het introduceren van zo’n nieuwe en modieuze term een mooi haakje om te verkennen wat deze trend voor de academische wereld zou kunnen betekenen. Bij friction-maxxing in de academische wereld denk ik bijvoorbeeld aan: handgeschreven aantekeningen maken of analoog nakijken/feedback geven, fysiek naar de universiteitsbibliotheek gaan om een boek of publicatie op te zoeken, naar een ander campusgebouw lopen om even iets aan een collega te vragen, een publicatie (bij voorkeur op papier) van begin tot eind doorlezen of een presentatie volgen zonder op je telefoon of laptop te kijken. Door met pen en papier te werken, verwerken je hersenen op een andere manier informatie en door over de campus te lopen, loop je wellicht nog eens iemand tegen het lijf die je aan het denken zet.

Let wel – dit is geen anti-generatieve-AI-column noch is dit een pleidooi om alles te friction-maxxen (ik kan wel een aantal HR- of declaratiesystemen bedenken die best met iets minder frictie af zouden kunnen). Gebruik AI gerust voor allerlei taken die geen creativiteit en diep denkwerk vergen en maak ondersteunende systemen zo gebruiksvriendelijk mogelijk waardoor je tijd over hebt voor friction-maxxing en de voordelen ervan.

Leidt friction-maxxing tot minder academische output? Misschien, en daarom is het ook een goed handvat voor slow science. Maar het leidt ongetwijfeld ook tot betere output: immers zonder wrijving geen glans. Met een publicatiesysteem dat extreem onder druk staat, is de afweging tussen kwantiteit en kwaliteit geen moeilijke.