Verzet

Mocht je ooit verlegen zitten om een onderwerp voor een column: geen zorgen. Donald Trump is op ieder moment bereid de spreekwoordelijke ‘zone’ te ‘flooden’ met verbijsterende maatregelen, ook op wetenschappelijk gebied.

Zo kondigde hij doodleuk aan een langlopend programma voor het meten van oceaanstromingen te ontmantelen. Dit Ocean Observatories Initiative (OOI) monitort onder meer de warme golfstroom AMOC. Nog geen maand daarvoor hadden klimaatwetenschappers vastgesteld dat de zogeheten ‘Cold Blob’ in het noorden van de Atlantische Oceaan onmiskenbaar laat zien dat de AMOC aan het afzwakken is. Verdere afzwakking zou desastreuze gevolgen hebben voor de voedselvoorziening en veiligheid van miljoenen mensen hier in West-Europa. Waardeloze PR natuurlijk voor Trumps vriendjes in de olie- en gasindustrie. Maar, zo moet Donald hebben geredeneerd, zolang je de golfstroom niet meet, blijft die wellicht net als Schrödingers kat hangen in een soort onbepaalde toestand van tegelijk wel en niet stilgevallen. Voor wie bekend is met de verwijzing: Don’t look up.

Verdrietig genoeg was dat slechts Trumps één-na-grootste aanval op de wetenschap deze maand. In een veelbesproken voorstel opperde het Witte Huis namelijk dat onderzoeksvoorstellen voortaan door politieke functionarissen moeten worden beoordeeld. Om te voorkomen dat geld wordt besteed aan onderzoek dat indruist tegen het ‘nationaal belang’, zie je? Sure. In werkelijkheid is het niets dan een onverhulde uithaal om kritische intellectuelen de mond te snoeren. Veel opzichtiger had het Witte Huis de instructies uit ‘Fascisme voor beginners’ niet kunnen overnemen.

Fascisten zijn dol op technologie, dat is altijd al zo geweest

Ook hier in Nederland zijn politici in opkomst die het liefst controle zouden hebben op wat wordt onderzocht en gepubliceerd. De ervaring leert dat we nooit heel ver achterlopen op de VS. Toch hoeven we ons hier aan de TU Delft niet zo snel zorgen te maken. Fascisten zijn dol op technologie, dat is altijd al zo geweest. Kijk maar naar het huwelijk tussen Trump en Big Tech. En als je het echt niet meer weet, kun je altijd nog je onderzoek een militaire draai geven – dat vinden ze ook prachtig. Nee, wij ingenieurs redden ons wel, als de knokploegen straks door de straten gaan. Laat die kneuzen bij de geesteswetenschappen zich maar zorgen maken, met hun woke ideeën.

Ik hoop dat de meesten van ons beter weten en zich realiseren wat er op het spel staat. Collega columnist Birgit van Driel betoogde onlangs dat politiek debat niet thuishoort op een universiteit. Ze heeft gelijk, in een ideale wereld waar politiek en wetenschap elkaar respecteren en met rust laten. Maar wat als autocratische politici openlijk de aanval inzetten op de wetenschap, en daarbij de meest smerige trucs niet schuwen? Blijven we dan ook politiek neutraal, keurig binnen de lijntjes van ons vakgebied? Dat is precies waar ze ons willen hebben.

Willen we verzet bieden, dan moeten we als wetenschappers uit onze vertrouwde rol stappen. Dat is ongemakkelijk en vergt oefening. Maar het loont de moeite. Vorige week bleek dat, na hevig protest van onder meer wetenschappers, het OOI toch niet wordt stopgezet. Er is echt maar één remedie tegen fascisme: spreek je uit, zo hard je kunt.