Veiligheidslogica

Mensen beschouwen vrijheid en veiligheid vaak als onverenigbaar. Om onze collectieve veiligheid te beschermen, moeten we een deel van onze rechten, privacy en aanspraak op transparantie opgeven. Maar kunnen we volhouden dat deze vergelijking nog steeds klopt? Is de relatie tussen die twee echt voor iedereen hetzelfde?

Voor sommige mensen gaan vrijheid en veiligheid hand in hand. Stel bijvoorbeeld dat je samenwerkt met partners die door sommigen als ‘controversieel’ worden beschouwd. Zoals fossiele brandstofbedrijven, die willens en wetens hun bijdrage aan de milieuvernietiging verhullen. Of Israëlische academische instellingen die medeplichtig zijn aan de criminele aanvallen van het Israëlische leger op Gaza. Dan is de prioriteit van de universiteit het beschermen van je academische vrijheid. En natuurlijk zorgen we ervoor dat dergelijke samenwerkingen strikt vertrouwelijk blijven – we moeten immers onze mensen beschermen.

Maar voor anderen worden vrijheid en veiligheid terzijde geschoven. Als je het aandurft om publiekelijk de morele legitimiteit van deze samenwerkingen in twijfel te trekken, of ertegen te protesteren, krijg je dergelijke gunsten niet. Wat recente gebeurtenissen hebben aangetoond, is dat je niet eens een misdrijf hoeft te plegen om door je eigen universiteit bij de politie te worden aangegeven.

Die onbeschaafde Amerikanen! Dat zou hier nooit kunnen gebeuren!

Hebben we dit niet eerder gezien? Vorig jaar nog protesteerden studenten aan de andere kant van de Atlantische Oceaan tegen wat zij zagen als de passiviteit van hun instellingen ten aanzien van een zich ontvouwende genocide. Bestuurders moesten vervolgens kiezen: de academische gemeenschap beschermen of de status quo handhaven? Ze verraadden hun eigen studenten en steunden stilzwijgend de staatsrepressie tegen demonstranten, en wij haalden onze schouders op: die onbeschaafde Amerikanen! Dat zou hier nooit kunnen gebeuren!

En toch gebeurde het hier, als een natuurlijk gevolg van de steeds verder oprukkende veiligheidslogica. Net zoals de oorspronkelijke rechtvaardiging om de ‘geheime’ (eigenlijk niet geheime) overeenkomst tussen de TU Delft en de politie niet te delen: openbare veiligheid. Het is niet onze bedoeling om kritiek de kop in te drukken! We willen alleen de openbare orde handhaven.

Deze beveiligingslogica is het resultaat van een slimme truc. Je begint ermee om actie bij controversiële samenwerkingen uit te stellen. Vervolgens reageer je niet op kritiek die via officiële kanalen wordt geuit, ondanks wijdverbreide onenigheid binnen de academische gemeenschap. Met het gevolg dat gefrustreerde studenten en werknemers van zich laten horen en zich organiseren in protest. Ta-da! Omdat ze de status quo buiten de officiële kanalen om uitdagen, vormen ze een bedreiging voor de openbare orde. Volgens deze logica wordt iemand die een kritisch artikel schrijft in de universiteitskrant een gevaar voor de openbare veiligheid. En maatregelen die anders een overdreven escalatie zouden lijken – vergeet niet dat de slachtoffers geen misdaad hadden begaan – worden gerechtvaardigd.

Maar goed, er is altijd een lichtpuntje. Als je tevreden bent met de status quo, als je je werk doet, als je je aan de regels houdt, dan komt alles goed! Doe gewoon niets verkeerds, dan hoef je nergens bang voor te zijn. Maar wacht eens, wie bepaalt eigenlijk wat het betekent om iets verkeerd te doen? Natuurlijk, jij en ik, we kunnen het oneens zijn en discussiëren. Maar wij zijn niet degenen die dat beslissen. Machthebbers kunnen de definitie naar eigen inzicht verdraaien. Verheug je vandaag maar! Hun slachtoffers zijn mensen met wie je het niet eens bent. En morgen?