Bankroet?

Naarmate we ouder worden, beginnen we ons steeds meer zorgen te maken over de toekomst. Hoe zal de arbeidsmarkt eruitzien als ik ben afgestudeerd? Zal de maatschappij mij steunen als ik een deelnemende burger word? En ten slotte, hoe zorg ik ervoor dat er aan het einde van mijn professionele carrière enige troost voor mij is?

Dit laatste onderwerp is tegenwoordig bijzonder omstreden. Weinig mensen geloven dat de huidige pensioenstelsels stand zullen houden. Pensioenregelingen met vastgestelde uitkeringen werden anderhalve eeuw geleden ontworpen, toen de bevolking gestaag groeide. Door de huidige bevolkingsdynamiek zijn ze steeds minder haalbaar. Daarom hebben landen over de hele wereld alternatieven uitgeprobeerd in de hoop dat ze het maatschappelijke ondersteuningssysteem voor ouderen betaalbaar kunnen houden. Sommige landen, zoals Nederland, hebben particuliere pensioenfondsen die de vastgestelde bijdragen van werknemers beleggen in aandelen en obligaties (daar gaat ook mijn geld van FlexDelft naartoe, hoop ik).

Veel mensen maken zich zorgen over de kredietwaardigheid van onze financiële systemen. Ik ook; het is een goede gewoonte om ervoor te zorgen dat je binnen je mogelijkheden leeft. Maar als je breder kijkt naar het menselijk handelen, is dit dan echt wat we doen?

Ik heb een verontrustend rapport gelezen van het Britse Institute and Faculty of Actuaries, waaruit blijkt dat de maatschappij snel afstevent op planetair bankroet. Dit betekent dat, net zoals een pensioenfonds het risico loopt om in te storten vanwege slechte investeringen, de maatschappij het risico loopt op enorme sociale en economische schade omdat we het planetaire systeem hebben gedestabiliseerd. Schokkend genoeg voorspellen ze dat ons huidige beleid ons hoogstwaarschijnlijk naar decimering zal leiden – in de traditionele betekenis van het woord. Ondertussen zijn landen alweer aan het afstappen van hun klimaatbeleid: alleen al in Nederland is de overheidsdoelstelling van 50 MW offshore windenergie in 2040 bijgesteld naar 30-40 MW.

Ons rendement op investering is een catastrofe

De meest recente inzichten in de klimaatwetenschap leiden tot de conclusie dat we tegen 2030 waarschijnlijk de grens van 1,5 graad opwarming zullen overschrijden, en mogelijk tegen 2050 de grens van 2 graden. De verwachte gevolgen zijn omslagpunten in het klimaat, mislukte oogsten en andere risico’s. Ons rendement op investering is een catastrofe.

Ik denk dat dit een van de redenen is waarom jongere generaties zeggen dat ze niet veel hebben om naar uit te kijken. Het is niet ondanks het feit dat we geboren zijn met alle gemakken van de moderne beschaving, maar juist dankzij. We hebben onze levensstandaard alleen maar bereikt omdat we onze ecologische quota hebben overschreden. En elke minuut dat  we onze rekening in het rood houden, neemt onze ecologische schuld toe. Voor het eerst in lange tijd zijn er meer redenen om pessimistisch dan optimistisch te zijn. Wie zegt dat al je geïnvesteerde tijd, moeite en geld niet teniet worden gedaan door extreme weersomstandigheden?

Tijdens elke financiële crisis zeggen sommige mensen dat ze er niet persoonlijk door getroffen zullen worden. Anderen proberen ervoor te zorgen dat zij uiteindelijk als winnaar uit de bus zullen komen. Mijn advies? Probeer niet te shorten op de klimaatcrisis. Als Aarde B.V. failliet gaat, wint niemand.