Niemandsweb

“De gemiddelde Amerikaan heeft, volgens mij, minder dan drie vrienden. En de gemiddelde persoon heeft behoefte aan aanzienlijk meer, ik denk ongeveer vijftien, toch?”

Dit is zeker een opvallende statistiek, maar niet om de reden die je misschien denkt. Vorig jaar beschreef Mark Zuckerberg zijn visie op de toekomst van het sociale leven. De belofte dat sociale media je kunnen helpen ontdekken wat anderen doen, of nieuwe vrienden maken, is nu vervlogen. Nee, hij heeft nu een ander idee om de lege plekken in je sociale kring op te vullen: chatbots.

In zekere zin is het ironisch. Dezelfde bedrijven die decennialang metaforisch dopamine uit ons hebben gepompt, en die ons verlangen naar verbinding hebben uitgebuit voor hun eigen winst, bieden nu een nep-imitatie van diezelfde verbinding waar ze van hebben geprofiteerd.

Zelfs vergeleken met tien jaar geleden is er nog maar heel weinig ‘sociaal’ over op sociale media. Als zoveelste toevoeging aan het circus van gruwelen dat mijn bevattingsvermogen te boven gaat, is er een ‘evolutie’ aan de gang van meer traditionele manieren om algoritmes voor contentaanbevelingen te misleiden. Voorbij zijn de gouden tijden van zoekmachineoptimalisatie, toen gebruikers en bedrijven probeerden met hashtags en zoekwoorden te manipuleren hoe ze in Google-zoekresultaten verschenen. De moderne influencer, politicus, of ondernemer die zijn nieuwste product wil promoten, heeft toegang tot geavanceerdere tools.

Door tienduizenden nepaccounts in te zetten kunnen PR-bureaus op elk niveau viraliteit creëren

Ik heb het over de heilige graal van sociale media: het creëren van viraliteit. Door tienduizenden nepaccounts in te zetten, kunnen PR-bureaus op elk niveau van de sociale media ‘toeleveringsketen’ actief zijn. Het begint met ‘clipping’-accounts die duizenden korte video’s plaatsen, wat het algoritme interpreteert als een explosie van echte gebruikersinteresse. Vervolgens reageren zowel nepaccounts als echte accounts, waardoor de viraliteit verder toeneemt. Uiteindelijk verschijnt het ook in jouw tijdlijn, zonder dat je het doorhebt.

Deze evolutie (of is het een achteruitgang?) van het platform is niet meer dan logisch, aangezien een groot deel van onze smaak, interesses en ja, zelfs politieke standpunten, worden bepaald door algoritmes voor contentaanbevelingen. De prikkel om deze algoritmes te manipuleren uit winstbejag is er altijd al geweest, alleen zijn de tools nu zo geavanceerd dat het ook daadwerkelijk mogelijk is. Dus wat volgt er nu?

Een van de toekomstvisies die ik heb gezien is het ‘agentische internet’. Vanuit dit perspectief is het moderne internet onherstelbaar vervuild geraakt. Daarom zouden we onze informatie-inname moeten filteren via ‘agents’ – dezelfde AI-modellen die worden gebruikt om het te vervuilen. Het model ‘weet’ alles over je, dus het zoekt voor je op internet en beveelt alleen dingen aan waarvan het ‘weet’ dat je ze leuk zult vinden. Een dergelijke dystopische toekomst zou natuurlijk alleen maar meer macht in handen leggen van degenen die deze modellen bezitten en beheren, en ons bovendien nog verder van elkaar verwijderen doordat onze interacties worden gefragmenteerd door deze ‘agentische’ poortwachters.

Tussen de woestenij van sociale media en de ivoren toren van het agentische internet lijkt offline gaan de enige optie. Misschien moeten we even uitloggen, het gras aanraken en een praatje maken over het weer. Helaas zal het internet er nog wel zijn als we terugkomen.