Dual-use

‘Twee voor de prijs van één! Wie zegt daar nou nee tegen?’

Standaard verkoopstrategie. Volkomen onschuldig natuurlijk, zolang het gaat om een extra tube tandpasta. Maar wie denkt dat deze werkwijze beperkt blijft tot de supermarkt, heeft het mis. Ook hier op de TU Delft lonkt steeds vaker de verleiding van onweerstaanbare ‘1+1 gratis’ deals. Alleen hebben ze hier een iets twijfelachtiger naam: dual-use.

Het idee is simpel. Stel, je doet onderzoek ten behoeve van een bepaald doel, laten we zeggen toepassing ‘A’. Maar onbedoeld blijken je resultaten ook bruikbaar voor een heel ander doel, namelijk toepassing ‘B’. Zomaar, helemaal voor niets! Dat is mooi meegenomen, toch? En stel je voor dat die toepassing ‘B’ dan toevallig óók nog ten goede komt aan de verdediging van ons land? Daar kun je toch niet tegen zijn?

Met die logica lijkt het ministerie van Defensie begonnen te zijn aan een campagne om de TU Delft enthousiast te maken voor defensie-gerelateerd onderzoek. Zo lanceerde YES!Delft in samenwerking met het ministerie een speciaal ‘Dual-Use Validation Program’. Ook riepen ze per email op tot deelname aan een ‘Dual-Use Ideation Workshop’. Bij dat laatste valt zelfs een ‘Customer Discovery Support Voucher’ van 10 duizend euro te winnen voor het beste dual-use start-up-idee. En bovenop dit alles bleek de TU Delft plotseling panden te verhuren aan Defensie voor een innovatiecentrum waar start-ups en mkb-bedrijven kunnen werken aan ‘dual-use technologie’. Volgens het college van bestuur past dit soort verhuur van vastgoed bij ‘de maatschappelijke opdracht van de universiteit’.

De term is bedoeld om schadelijke bijeffecten van onderzoek aan te duiden

Klinkt allemaal leuk, maar de oorspronkelijke betekenis van ‘dual-use’ is verre van onschuldig. De term is juist specifiek bedoeld om schadelijke bijeffecten van onderzoek aan te duiden. Bijvoorbeeld virologisch onderzoek dat ook kan worden gebruikt voor de ontwikkeling van biologische wapens. Of iets dichter bij huis: bodemonderzoek ten behoeve van CO₂-opslag dat evengoed kan dienen voor het opsporen van olie- en gasbronnen. Zo denk je als onderzoeker goed bezig te zijn, maar houd je eigenlijk de fossiele status quo in stand.

Dat dual-use nu zo openlijk wordt aangeprezen als iets goeds, geeft reden tot argwaan. Wat namelijk niet wordt vermeld is dat defensieonderzoek (dus toepassing ‘B’ van hierboven) zelf ook weer het risico van dual-use met zich meebrengt. Want bij militair onderzoek bestaat altijd de mogelijkheid dat technologie behalve defensief (zeg ‘B1’) ook offensief kan worden ingezet (‘B2’). Een soort ‘dual-use op dual-use’, zeg maar. Dat dit risico niet denkbeeldig is, blijkt uit het feit dat TU Delft tot voor kort betrokken was (en mogelijk nog steeds is) bij meerdere militaire dual-use projecten samen met Israël. Even heel kort door de bocht: je zégt braaf civiel onderzoek te doen, je dénkt Nederland te beschermen tegen een Russische inval, maar eigenlijk help je stiekem Palestijnse kinderen verminken. Impact for a better society.

Kortom, áls de TU Delft al moet bijdragen aan defensieonderzoek – en dat is maar zeer de vraag – laat het dan volledig transparant zijn en maak het single-use. Zo niet, dan gaan onze morele principes, net als de tandpasta, in de uitverkoop.