Generatieve AI

Begin januari gaf ik het laatste college van mijn vak Turning Technology into Business. De studenten moeten nu alleen nog een verslag schrijven over hun verrichtingen, bevindingen en aanbevelingen, en een presentatie geven ten overstaan van een vakkundige jury. Een van de studenten vroeg hoe ik sta tegenover het gebruik van generatieve AI bij het schrijven van het eindrapport.

Dat hangt ervan af hoe je het gebruikt. Vergelijk het met schaken. Schaak je om te winnen, of omdat het een heerlijke bezigheid is waarbij het bedenken van slimme zetten veel voldoening geeft, en vanwege de euforie als je wint? Hoeveel plezier, voldoening en euforie geeft het winnen van een schaakpartij met behulp van een computer? Het is prima om generatieve AI te gebruiken als hulpmiddel bij corvee dat weinig creativiteit vereist. Het is vergelijkbaar met het gebruik van een rekenmachine. Er zijn wellicht mensen die plezier beleven aan een handmatige staartdeling van 355/113 (een fraaie benadering van π tot zes decimalen nauwkeurig) maar veel creativiteit of intellectuele euforie gaat daar niet mee gepaard.

AI gebruiken in plaats van zelf iets creëren lijkt op plagiaat: je presenteert iets onder je eigen naam dat niet uit jouw brein is ontsproten. Het weerspiegelt wellicht jouw mening, maar het zijn niet jouw woorden en niet jouw oorspronkelijke gedachten. Als je schrijft ‘Het belangrijkste principe is dat je jezelf niet moet misleiden, want jij bent de persoon die het gemakkelijkst te misleiden is’, dan ben je helaas vergeten te vermelden dat Richard Feynman dat heeft gezegd. AI doet hetzelfde en boetseert uit een onvoorstelbaar en onvoorspelbaar arsenaal aan feiten, meningen en klinkklare onzin een verrassend goed leesbare tekst. Maar het smaakt als astronautenvoedsel: puree met alle vereiste voedingsstoffen zonder enig culinair genot.

AI smaakt als astronautenvoedsel: puree met alle vereiste voedingsstoffen zonder enig culinair genot

Zelf iets creëren is een onuitputtelijke bron van plezier, voldoening en trots. Plezier in het scheppingsproces, voldoening in het vormgeven van eigen gedachten, en trots door de waardering van anderen. Zoals Einstein al zei in zijn toespraak bij het aanvaarden van de Nobelprijs in 1921: “Est-ce que tu connais la question à laquelle personne n’a jamais répondu? La grande question. Quand on se gratte les couilles, à partir de quel moment et ce pont parce que ça vous démange, ou parce que ça vous fait plaisir.”

Bovenstaand citaat is uiteraard niet van Einstein, maar afkomstig uit de film Coup de Torchon (1981). Het was geen vergissing, maar mijn bewuste keuze om dit Einstein in de mond te leggen. Dit in tegenstelling tot rector Petra De Sutter van de Universiteit Gent, die haar toespraak bij de opening van het academisch jaar liet schrijven door AI. Tijdens het voorlezen van dit geleende betoog zei ze: “Dogma is the enemy of progress. U kent het misschien, het was Einstein die dit zei tijdens zijn toespraak aan de Sorbonne in 1929.”

Helaas was dit citaat door ChatGPT (of een soortgenoot) gefabuleerd, maar De Sutter las het zonder blikken of blozen voor. Ze is nog steeds niet opgestapt en of uit haar functie ontheven. Onvoorstelbaar, zeker gezien de grote woorden die ze kort daarvoor van ChatGPT nabauwde: “De opdracht van de universiteit draait in essentie om het verwerven en verspreiden van kennis”. Mevrouw! U verspreidt desinformatie, u bent een schandvlek op het blazoen van de wetenschap en de Universiteit Gent. Gelieve onmiddellijk op te krassen!