Bottleneck met een staf

Na vier jaar onderzoek komt alles samen op de promotie: het academische hoogtepunt van een promovendus. Een heugelijk, memorabel moment, maar tegelijkertijd voelt het ook als een logistiek proces waar aan de lopende band nieuwe doctors worden afgeleverd.

Dat er druk op het systeem staat, blijkt ook uit recente berichtgeving in Delta. Door het groeiende aantal promovendi zijn de gemiddelde 3 tot 4 maanden wachttijd inmiddels uitgegroeid tot 6 of 8 maanden.

De oplossing die de universiteit nu onderzoekt is even praktisch als surrealistisch: een ‘promotieceremonie light’ én een extra pedel – toe maar. Voor degenen die niet dusdanig bekend zijn met promotieceremonies: de pedel is de functionaris die tijdens promoties de ceremonie begeleidt. Zogezegd die persoon met de staf die aan het einde van de plechtigheid Hora est (het is tijd) uitspreekt wanneer de tijd voorbij is. En blijkbaar is deze rol zó cruciaal dat het hele promotiesysteem er grotendeels van afhankelijk is.

De universiteit heeft momenteel drie pedellen in dienst voor 1,74 fte. Dat roept bij mij toch een lichte verwondering op. Als de bottleneck werkelijk daar zit, zou je denken dat dit organisatorisch wel iets efficiënter te regelen is. Daarbij wordt het nog merkwaardiger als je naar de praktische oplossingen kijkt die worden besproken in het Delta-artikel. Zo blijkt dat het trekken van een paar extra kabels om ook promoties in een tweede zaal te organiseren tonnen zou kosten. Tonnen! Voor kabels. In een universiteit waar dagelijks complexe technische systemen worden ontworpen. Dat klinkt toch alsof we ergens in het proces een beetje  zijn vastgelopen.

De ironie is moeilijk te missen. De TU Delft is een grote speler op het gebied van technologie en innovatie, maar als het gaat om promoties blijkt de kritische infrastructuur dus iets anders: de pedel. De functionaris die met een staf de zaal binnenloopt en een einde breidt aan het verhoor van de promovendus. Vier jaar onderzoek, internationale commissies en honderden pagina’s proefschrift – en uiteindelijk hangt het moment suprême af van een middeleeuwse rol die bepaalt of de ceremonie kan beginnen en wanneer die weer stopt.

Nog opmerkelijker is dat deze situatie blijkbaar als een verrassing komt

Nog opmerkelijker is dat deze situatie blijkbaar als een verrassing komt. Het aantal promovendi groeit al jaren. En er zijn toch prognoses beschikbaar? Heeft dan niemand zien aankomen dat we ons richting een bottleneck bewogen? Hadden we hier niet wat eerder op kunnen anticiperen? Of is dit gewoon hoe dingen tegenwoordig gaan?

We zien het tenslotte op meer plekken. De woningmarkt, stikstof, vergrijzing, pensioenen – ontwikkelingen die al decennia te voorspellen waren, maar waar pas iets mee wordt gedaan als de problemen zich beginnen op te stapelen.

Misschien moeten we dat gedachtegoed dan maar consequent doortrekken en het hele probleem aan de markt overlaten. Geen promotieceremonie light, maar verschillende pakketten. Het basispakket: een Teams-link en een pdf van het diploma. Gefeliciteerd en succes ermee. Het premium-pakket: aula, champagne en oesters. Efficiënt, schaalbaar en toekomstbestendig.

En ergens in de zaal staat nog steeds iemand met een staf die zegt wanneer het tijd is. Blijkbaar de echte bottleneck van de Nederlandse wetenschap.