Kort
Er moeten dringend richtlijnen komen voor de omgang met AI in de wetenschap, stelt het Rathenau Instituut. Verkeerd gebruik ‘ondermijnt de betrouwbaarheid van wetenschappelijke kennis en het vertrouwen in de wetenschap’.
De oproep is een reactie op een bericht in de Volkskrant, dat beschrijft hoe AI de wetenschap in verschillende vakgebieden vooruithelpt.
Maar er kleven veel risico’s aan AI, waarschuwt het Rathenau Instituut. Generatieve AI, zoals ChatGPT, zet ‘centrale wetenschappelijke waarden onder druk’, zoals integriteit, onafhankelijkheid en betrouwbaarheid. Het Rathenau Instituut ziet ook een grote opkomst van door AI gegenereerde nepartikelen. Er moeten dus snel heldere regels komen.
Opsporen onderzoek
Volgens een enquête van wetenschappelijke uitgeverij Elsevier, eind vorig jaar, gebruikt inmiddels zo’n 58 procent van de wetenschappers een vorm van kunstmatige intelligentie. Het wordt vooral ingezet bij het opsporen van recent onderzoek en het verzamelen van literatuur.
Het Rathenau Instituut roept universiteiten en andere kennisinstellingen op om duidelijke richtlijnen vast te stellen. Bovendien werpt het de fundamentele vraag op: ‘wat voor wetenschap wensen we eigenlijk, met of zonder generatieve AI?’
Gedragscode
Overigens werkt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) momenteel aan een nieuwe gedragscode wetenschappelijke integriteit. Ook kunstmatige intelligentie komt hierin aan bod.
“Gebruik alleen technologieën waarvan de functionaliteit bekend en wetenschappelijk gevalideerd is”, staat in de conceptcode die afgelopen najaar verscheen. Dat is lastig bij AI-programma’s zoals ChatGPT en Perplexity, waarbij vaak onduidelijk is op welke bronnen ze zich baseren en hoe data worden verwerkt.
De nieuwe gedragscode zal gelden voor zowel universiteiten als hogescholen en moet in het najaar van kracht worden, aldus de KNAW.
HOP, Naomi Bergshoeff
Een Europese commissie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), waar Ernst Kuipers – voorzitter van de raad van toezicht van de TU Delft – deel van uitmaakt, roept op tot ingrijpende maatregelen tegen de gezondheidseffecten van klimaatverandering. De aanbevelingen zijn gepubliceerd in The Lancet.
Volgens het rapport versnelt de opwarming wereldwijd, waarbij Europa de snelst opwarmende regio is. Dat leidt tot toenemende gezondheidsrisico’s, zoals hittegerelateerde sterfte en de verspreiding van infectieziekten. Ook bedreigt klimaatverandering de voedselzekerheid en waarschuwen de auteurs voor mogelijke verstoringen van grote oceaanstromingen.
De commissie stelt dat aanpassing alleen niet voldoende is. Om gezondheidsschade te beperken, moeten landen vooral de uitstoot van broeikasgassen terugdringen. Dergelijke maatregelen kunnen tegelijkertijd gezondheidswinst opleveren, bijvoorbeeld door schonere lucht, gezondere voeding en andere vormen van transport.
Ernst Kuipers is lid van de Pan-European Commission on Climate and Health. Die werd in 2025 opgericht door WHO/Europe. Kuipers is daarnaast vicevoorzitter onderzoek en universiteitshoogleraar bij de Nanyang Technological University (NTU). Sinds september 2025 is hij voorzitter van de raad van toezicht van de TU Delft.
Aan verschillende universiteiten zijn maandag pro-Palestijnse protesten gehouden. In Delft verzamelden zo’n honderd mensen zich voor de faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek.
De demonstraties waren op elkaar afgestemd om zo nationaal protest te vormen ter nagedachtenis aan de Nakba, die elk jaar op 15 mei wordt herdacht. Het is de naam voor de gewelddadige verdrijving van Palestijnen in de jaren veertig, die aan de stichting van de staat Israël voorafging.
Delft: leuzen en korte mars
Op de demonstratie voor Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek (LR) in Delft kwamen zo’n honderd mensen af. Ze droegen spandoeken, liepen een korte protestmars en scandeerden leuzen tegen de samenwerking van de TU en LR met Israëlische partners en internationale wapenbedrijven als Airbus. Decaan Henri Werij sloeg een deel van de demonstratie vanuit de hal van de faculteit gade. Een woordvoerder liet Delta weten dat hij geen reactie zou geven.
De demonstratie in Delft begon om 12.30 uur en eindigde anderhalf uur later met de mededeling dat die in Amsterdam zou worden voortgezet voor wie dat wilde. Daar aan de Vrije Universiteit hadden medestanders toen net een gebouw bezet. Ze houden daar ‘een soort spontane teach-in-sessie’, schrijft universiteitsblad Ad Valvas. Er zouden enkele tientallen aanwezigen zijn.
Eindhoven: het dak op
In Eindhoven betraden demonstranten het dak van een laboratorium, waar ze spandoeken langs de gevel uitrolden. Op de grond kregen ze steun van een groepje sympathisanten. Inmiddels is het protest voorbij. De actie was niet zonder risico, schrijft universiteitsblad Cursor: de deelnemers werden gewaarschuwd voor gevaarlijke stoffen die uit de schoorstenen konden komen.
HOP, Bas Belleman/Delta, Saskia Bonger
- Lees meer over protest op de campus in ons dossier.
De brandweer heeft op woensdagmiddag 13 mei een brandje geblust bij de faculteit Technische Natuurwetenschappen op Campus Zuid. Vanwege de datum roept het incident de herinnering op aan de allesverwoestende brand bij Bouwkunde, op 13 mei 2008.
De brand bij de TNW-afdeling chemical engineering was ontstaan in een afvalbak in een laboratorium. Omdat er mogelijk gevaarlijke stoffen in de afvalbak zaten, heeft de brandweer na het blussen al haar pakken en apparatuur op straat schoongespoten. Daarna zijn ze afgevoerd naar een gespecialiseerde wasplaats. Dat meldt persbureau District8.
Bouwkundebrand
Intussen zocht de brandweer samen met bedrijfshulpverleners naar manieren om het moderne gebouw met klimaatgecontroleerde labs zo goed mogelijk te ventileren. Studenten en medewerkers moesten al die tijd buiten blijven.
De brandweer moet wel vaker naar de TU uitrukken: vaak is het loos alarm of is er een relatief klein incident. Hoe anders was dat op 13 mei 2008. Toen leidde een lekkage in een koffieautomaat op de faculteit Bouwkunde tot een brand die het hele gebouw in de as legde. Het raakte zo beschadigd dat het afgebroken moest worden. Op die plek is tegenwoordig The Green Village te vinden. Bouwkunde zit alweer vele jaren in het voormalige TU-hoofdgebouw.
Delta maakte in 2023 een podcast over de Bouwkundebrand.
De krimp slaat toe in het hbo. Het totale aantal studenten is de afgelopen drie jaar met acht procent afgenomen. Dientengevolge is het aantal docenten sinds 2022 met 5 procent gedaald en het ondersteunend personeel met 3 procent. Vooral degenen met een tijdelijk contract zijn getroffen. In die groep is het onderwijzend personeel in drie jaar tijd gehalveerd en het ondersteunend personeel met 41 procent afgenomen. Ze zijn niet allemaal ontslagen. Een deel van hen heeft een vast contract gekregen.
Verschillen
Tussen hogescholen zijn er wel verschillen. Van de grote hbo-instellingen (meer dan tienduizend studenten) heeft de Hogeschool Leiden de meeste tijdelijke contracten: 16 procent. Dat is ook de enige grote hogeschool die het aantal studenten juist ziet toenemen.
De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen bevindt zich aan de andere kant van het spectrum en heeft steeds minder tijdelijke contracten: nog maar 5 procent bij de docenten en 4 procent bij het ondersteunend personeel.
(HOP, BB)
De roeiwedstrijd Ringvaart Regatta gaat woensdag 13 mei niet door vanwege slecht weer. Er wordt harde wind, kou en regen voorspeld. De organisatie acht het onder deze omstandigheden niet veilig genoeg om het evenement door te laten gaan. De nieuwe datum is woensdag 27 mei.
Vigo Wurfbain zou met meerdere studenten 150 kilometer roeien om geld in te zamelen voor onderzoek naar long covid. “We zijn eigenlijk wel blij dat we niet hoeven te roeien in deze weersomstandigheden”, vertelt hij. “Vorig jaar is zelfs een boot gezonken.” De komende twee weken blijven ze trainen. “We zullen vooral individueel trainen. Misschien nog sporadisch op de boot, maar dat verwacht ik eigenlijk niet”, zegt Wurfbain.
De Ringvaart Regatta is verplaatst naar woensdag 27 mei. De organisatie meldt: ‘We begrijpen dat dit bericht teleurstellend is, maar we zien jullie graag op de alternatieve datum.’ Verdere informatie voor de deelnemers wordt zo snel mogelijk gedeeld.
- Dit artikel is overgenomen van onze Mediapartner Omroep Delft. Het is licht aangepast.
Zo’n 21 duizend oud-studenten met een studieschuld verblijven op een onbekend adres in het buitenland. Studiefinancier DUO kan hen niet bereiken en loopt 170 miljoen euro mis. Het kabinet wil het voor DUO makkelijker maken om zulke mensen op te sporen. Een conceptwetsvoorstel hierover is online gezet voor een internetconsultatie.
Doordat kosten blijven toenemen naarmate de achterstallige schuld toeneemt, is het zowel in het belang van de debiteur als van de overheid dat debiteuren te allen tijde bereikbaar zijn, vindt het kabinet. Daarom wil het studenten en oud-studenten verplichten om bereikbaar te zijn per email, telefoon en post. Binnen Nederland gaat dit vrijwel vanzelf, dankzij de registratie van inwoners bij hun gemeente. Maar in het buitenland ligt dat anders.
Ook wil het kabinet de verjaringstermijn van zulke vorderingen verlengen van vijf naar tien jaar. Daarnaast moet DUO volgens het wetsvoorstel gegevens kunnen uitwisselen met andere landen. Dit is volgens het kabinet minder ingrijpend dan het enige middel dat DUO op dit moment heeft: de zogeheten paspoortsignalering. Hiermee wordt het Nederlands reisdocument van een debiteur geweigerd of ongeldig gemaakt wanneer er sprake is van een grote studieschuld en geen terugbetaling daarvan plaatsvindt. (HOP, BB)
Hackersgroep Shinyhunters heeft de buitgemaakte gegevens van ruim 275 miljoen Canvas-gebruikers teruggegeven aan Instructure. Of het gevraagde losgeld is betaald, is niet bekend.
De hackers hadden onder meer gebruikersnamen, emailadressen en berichten gestolen uit Canvas, een onderwijsapplicatie die wereldwijd door zo’n negenduizend instellingen wordt gebruikt. Het Amerikaanse Instructure, de maker van Canvas, moest uiterlijk 12 mei losgeld betalen, anders zouden de gegevens openbaar gemaakt worden.
Excuses
Volgens Instructure is er inmiddels een deal gesloten en zijn de gestolen gegevens verwijderd. Dat meldt het bedrijf op zijn website. Instructure biedt daarnaast excuses aan en stelt dat Canvas weer veilig te gebruiken is.
Of er losgeld is betaald in ruil voor het verwijderen van de data, is niet bekendgemaakt. Wel hebben de hackers de deal bevestigd, meldt de NOS.
Zeven universiteiten
Bij de hack werden ook Nederlandse onderwijsinstellingen getroffen. Het ging om zeven universiteiten en zeker twee hogescholen die gebruikmaken van Canvas. Studenten gebruiken het platform om hun roosters of cijfers te bekijken. Ook kunnen ze berichten sturen naar klasgenoten en docenten.
Of de data echt zijn verwijderd? Instructure waarschuwt dat er nooit volledige zekerheid is bij onderhandelingen met cybercriminelen. Het bedrijf doet verder onderzoek naar de hack.
- De TU Delft maakt geen gebruik van Canvas, maar van het alternatieve platform Brightspace. TU-studenten die een dubbelstudie volgen aan een van de getroffen universiteiten (zoals de Erasmus Universiteit), krijgen het advies de berichtgeving van de betreffende instelling te volgen.
HOP, Naomi Bergshoeff
Hackersgroep ShinyHunters geeft onderwijsinstellingen zes dagen langer de tijd om losgeld te betalen. De groep dreigt de gegevens van wereldwijd 275 miljoen gebruikers van Canvas openbaar te maken.
Donderdagavond hebben de hackers op verschillende Canvas-websites, ook van Nederlandse instellingen, een bericht geplaatst. Ze hebben het programma opnieuw gekraakt, zeggen ze. De Vrije Universiteit heeft alle systemen die nog met Canvas in verbinding stonden losgekoppeld.
ShinyHunters
Vorige week werd bekend dat de persoonlijke gegevens van studenten en docenten zijn buitgemaakt. De gegevens komen uit Canvas, een onderwijsapplicatie die zo’n negenduizend instellingen van over de hele wereld gebruiken. De aanval is opgeëist door ShinyHunters, een hackersgroep die eerder betrokken was bij de Odido-inbraak.
Aanvankelijk moest het Amerikaanse Instructure, de maker van Canvas, uiterlijk woensdag losgeld betalen, anders zouden alle gegevens openbaar gemaakt worden. Maar de deadline is nu met zes dagen verschoven, meldt Shinyhunters op zijn website.
Volgens de groep hebben meerdere instellingen contact opgenomen. Welke dat zijn of uit welk land ze komen staat er niet bij. Universiteiten en hogescholen kunnen tot 12 mei onderhandelen om hun gegevens privé te houden. Volgens de groep heeft Instructure zelf nog geen contact gezocht.
‘Betaal geen losgeld’
In Nederland maken zeven universiteiten en zeker twee hogescholen gebruik van Canvas. Het gaat om de twee Amsterdamse universiteiten, de Erasmus Universiteit, Tilburg University, de Universiteit Maastricht, de Universiteit Twente en de TU Eindhoven, en om de Hogeschool Utrecht en Fontys. Studenten en medewerkers wordt gevraagd “waakzaam te zijn voor mogelijke phishingmails naar aanleiding van het datalek”, schrijft koepelvereniging UNL.
Na de hack op Odido gaf de overheid het dringende advies om hackers geen losgeld te betalen. Het kan best dat hackers hun beloftes niet nakomen. “Het uitbetalen van losgeld houdt het verdienmodel van criminelen in stand”, schreef de minister van justitie en veiligheid, David van Weel, destijds. (HOP, NB)
- De TU Delft maakt geen gebruik van Canvas, maar van het alternatieve platform Brightspace. TU-studenten die een dubbelstudie volgen aan een van de getroffen universiteiten (zoals de Erasmus Universiteit), krijgen het advies de berichtgeving van de betreffende instelling te volgen.
Opnieuw heeft een afgestudeerde hbo’er een rechtszaak over de basisbeurs (en aanvullende beurs) voor een universitaire master verloren. Het zijn nou eenmaal de regels, oordeelt de rechter en alleen de politiek kan er iets aan veranderen.
Het blijft een merkwaardige situatie: na een hbo-bachelor krijg je wel een basisbeurs voor een hbo-master, maar niet voor een master aan de universiteit. Omgekeerd krijgen universitaire bachelorstudenten juist een jaar extra basisbeurs als ze voor een hbo-master kiezen. Het is een gevolg van hoe de regels voor studiefinanciering in elkaar zitten.
Een overgrote meerderheid in de Tweede Kamer wil het systeem aanpassen, bleek eerder dit jaar. Minister van Onderwijs Rianne Letschert gaat erover in gesprek met de Tweede Kamer.
Afgelopen september begonnen 5.700 studenten met een hbo-vooropleiding aan een universitaire master. Dat is 10 procent van alle nieuwe masterstudenten aan de universiteit. Daar komen nog zo’n 1.200 hbo’ers bij die later in het jaar aan de master beginnen.
In 2023 schatte het ministerie dat de aanpassing 60 miljoen euro per jaar zou kosten aan basisbeurs, aanvullende beurs en studentenreisproduct.
Hbo’ers presteren goed in de universitaire masteropleidingen. Ze studeren vaak sneller af dan medestudenten die van een wo-bachelor komen.
HOP, BB
