Word verliefd op het probleem

Vraag een willekeurige student of collega wat de TU Delft uniek maakt en ik durf te wedden dat de reactie is: ‘Delftse studenten hebben een can-do-mentaliteit’, en ‘Aan de TU Delft werken we aan oplossingen voor grote vraagstukken’. Dit bleek in 2022 ook uit een consultatieronde rondom Campus Rotterdam waaruit onder andere de aanbeveling kwam dat het oplossingsgerichte denken behouden moet blijven. Deze antwoorden zijn niet gek, zelfs accuraat en een goede echo van onze instellingsvisie: De TU Delft draagt bij aan het oplossen van complexe en urgente maatschappelijke vraagstukken.

Ik had gisteren waarschijnlijk hetzelfde antwoord gegeven. Maar dat was voordat ik het artikel ‘Van kroegidee naar prijswinnende zorginnovatie’ in NWO Onderzoek las. Vooral dit inzicht van Momo Medical ceo Menno Gravemaker zette me aan het denken: ‘Wij waren, zoals bij techneuten vaker gebeurt, te verliefd op onze oplossing, terwijl je eigenlijk verliefd moet worden op het probleem.’ Ik vraag me inmiddels af: moeten we op de TU Delft om onze missie Impact voor een betere samenleving beter te vervullen een draai maken van oplossingsgeoriënteerd naar probleemgeoriënteerd denken?

Je hebt niets aan een oplossing als je het probleem niet goed begrijpt

Om het verschil te illustreren een korte anekdote over de ruimtepen. Een normale pen werkt door gewichtloosheid niet in de ruimte. Het verhaal gaat dat de Amerikanen (gericht op de oplossing) veel tijd en geld investeerden in een speciale pen die het wel doet in de ruimte, terwijl de Russen (gericht op het probleem) gewoon een potlood gebruikten. Dit verhaal is uiteraard veel genuanceerder, maar is toch illustratief voor hoe een verschil van perspectief de uitkomst kan beïnvloeden. Het verhaal van The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy laat op zijn beurt zien dat je niks aan een antwoord (oplossing) hebt, in dit geval ‘42’, als je niet weet wat de vraag is, ofwel het probleem niet goed begrijpt.

Hoe beter de aansluiting tussen probleem en oplossing, hoe groter de kans dat een innovatie daadwerkelijk impact maakt. Zo moet bijvoorbeeld de innovatie (in het geval van Momo Medical) wel gebruikt worden. De vraag lijkt: waar begin je, bij het probleem of bij de oplossing? In beide gevallen moet een groot deel van het innovatieproces gericht zijn op het aanscherpen van de match tussen oplossing en probleem. En zijn echte transities mogelijk als je focust op de oplossing of moet je het systeem waarin het probleem zich voordoet ter discussie stellen?

Als fervent aanhanger van de gulden middenweg is mijn antwoord: een beetje van allebei en: hangt van het vakgebied af. Maar ik pleit er wel voor dat het essentieel is om te weten vanuit welk perspectief je een probleem (of oplossing) benadert. En dat je je realiseert dat het nieuwe inzichten kan opleveren om het eens van de andere kant te bekijken.

Zoals ook de ceo van Momo Medical deed toen hij midden in de nacht de telefoon pakte om een nachtverpleegkundige te spreken. En met succes: inmiddels werken er 150 mensen bij Momo Medical en maken ze impact in het leven van verpleegkundigen en patiënten.