Open access duurder door btw-regels

Steeds vaker zijn wetenschappelijke artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Maar deze omslag naar ‘open access’ wordt afgeremd door de btw-regels, waarschuwen de universiteiten na een verloren rechtszaak.

De Belastingdienst heeft een rechtszaak gewonnen die om het btw-tarief voor wetenschappelijke tijdschriften draait: wanneer mogen ze het lage tarief in rekening brengen en wanneer moeten ze het hoge tarief hanteren? Voor een abonnement op een tijdschrift betaal je het lage tarief: geen 21 procent, maar 9 procent.

Maar universiteiten betalen liever niet meer voor abonnementen. In plaats daarvan betalen ze voor het publiceren in die tijdschriften door hun eigen wetenschappers. En dan geldt volgens de Belastingdienst het hogere btw-tarief.

Verdienmodel omgedraaid

Bij ‘open access’ wordt het verdienmodel van de uitgevers omgedraaid. Universiteiten betalen niet meer om de tijdschriften te lezen, maar om erin te publiceren. Die artikelen worden dan voor iedereen gratis beschikbaar.

Maar voor ‘lezen’ geldt volgens de Belastingdienst een ander btw-tarief (9 procent) dan voor ‘publiceren’ (21 procent). Daar gaat de rechter in mee, blijkt uit een recent vonnis in het nadeel van ict-coöperatie SURF, die de abonnementen beheert.

Tegenstrijdig

De btw maakt de sprong naar open access duurder. Het gaat om flinke bedragen. In 2020 betaalden de kennisinstellingen 62 miljoen euro voor abonnementen en publicatierechten.

UNL vindt de btw-regels tegenstrijdig. “Hierdoor worden onderzoekers en instellingen onnodig belast, terwijl de overheid juist innovatie en kennisdeling wil stimuleren.” (HOP, BB)