De bom

Er is iets wrangs aan hoe actueel een oud lied ineens weer kan worden. Het lied ‘De Bom’ van Doe Maar luistert als een protest van lang geleden, een vorige tijd – carrière maken, plannen smeden, je toekomst netjes uitstippelen terwijl ergens op de achtergrond de mogelijkheid van totale vernietiging hing – voelt weer een stuk dichterbij. Destijds ging het over de Koude Oorlog, een protest tegen Amerikaanse kruisraketten in Nederland.

De terugkeer van Trump in het politieke toneel heeft de gemoederen weer hoog op doen lopen. Het Midden-Oosten staat opnieuw in brand, met Israël en Gaza als tragisch brandpunt van een conflict dat al generaties oud is en nog altijd geen einde kent. Oekraïne vecht zich nog steeds kapot tegen een oorlog die allang geen ‘regionaal conflict’ meer is, maar een schaakbord waarop grootmachten hun zetten doen.

Wij zitten ertussenin. Met onze agenda’s. Onze to-do-lijstjes. Onze carrièrestappen.

Er is iets vreemds aan de tijd waarin we leven. De wereld staat op scherp maar draait ook gewoon door alsof er niets aan de hand is. Terwijl er op meerdere plaatsen in de wereld raketten de lucht in worden geschoten, scrollen wij gewoon verder. We maken plannen, en werken aan onze toekomst. Maar toch hangt weer boven ons hoofd een vraag die we onszelf liever niet al te vaak hardop stellen: wat als het escaleert? Wat als ‘de bom’ valt?

We proberen grip te krijgen op iets wat niet te controleren is

We proberen grip te krijgen op iets wat niet te controleren is. Het is bijna ironisch, hoe meer onzekerheid er in de wereld is, hoe harder ikzelf probeer zekerheid probeer te organiseren in mijn eigen leven. En dat gaat niet. Je kunt alles op papier in orde hebben – je werk, je diploma’s, je plannen – en dat dat dan genoeg betekenis geeft, ongeacht wat er om je heen gebeurt. Terwijl we zelf ook wel weten dat zulke zekerheid slechts dun is, slechts tijdelijk.

De protestliederen uit die tijd (bijv. De bom, Vamos a la Playa, 99 Luftballons, etc) kunnen ons nu weer een goede spiegel voorhouden: waar ben je eigenlijk mee bezig, als alles zo kwetsbaar en voorwaardelijk is? Het legt de nadruk op het stellen van andere vragen aan jezelf. Je niet afvragen ‘bouw ik iets op wat blijft bestaan, maar leef ik op een manier die voor mij klopt, zelfs bij zulke onzekerheid’?

Nu op mijn 36^ste heb ik het gevoel aan het begin van een nieuw hoofdstuk van mijn leven te staan. En dus heb ik mezelf zulke vragen gesteld. Niet nadenken over of ik iets blijvends achterlaat, maar of ik leef op een manier die klopt voor mij? En stoppen met de vergelijking maken met anderen, die het ‘wel hebben gemaakt’ – wat doe ik verkeerd?

Misschien is ‘opnieuw’ beginnen op je 36^ste geen teken van achterlopen. Misschien is dit gewoon het moment waarom je doorhebt dat eigenlijk niemand weet waar die mee bezig is en dat we allemaal op onze eigen manier proberen iets zinnigs te doen in een wereld die ook voortdurend verandert. En dat de echte vraag niet is wat er gebeurt als alles instort, maar wat je gedaan hebt zolang het nog overeind stond.