Democratische erosie

Lekker dan. Ben ik amper een week columnist, blijkt dat de TU Delft de hand er niet voor omdraait om columnisten bij de politie te melden als de inhoud van een column ze niet bevalt. Dit overkwam mijn voorganger Bob van Vliet, net als ik klimaatactivist, als onderdeel van een convenant dat de universiteit er al ruim tien jaar op nahoudt met de politie. Hij kreeg daarvoor gedeeltelijke excuses, maar het convenant blijft voorlopig onverminderd van kracht.

Voor wie nu geschrokken denkt ‘o jee, ik heb zelf helemaal geen convenant met de politie, waar moet ik dat afsluiten?’, geen zorgen: ook zonder convenant kun je in verdachte situaties gewoon de politie bellen. Zo’n convenant is helemaal nergens voor nodig. Alleen als je van plan bent juridisch twijfelachtige dingen te doen, zoals zonder medeweten persoonsgegevens delen van lastige studenten en werknemers, kan het handig zijn om achteraf onschuldig te kunnen zeggen dat het ‘in het belang van de veiligheid’ nu eenmaal zo was afgesproken in een convenant.

Als de politie niet inmiddels ergens een mapje heeft liggen met ‘Sander Otte’ erop, dan zijn het niet de beste speurneuzen

Overigens maak ik me weinig zorgen over het doorgeven van mijn eigen naam. Ik laat me al een paar jaar regelmatig door de politie van de snelweg slepen en schrijf daar openlijk over op LinkedIn. Niks wat niet geoorloofd is natuurlijk, maar als de politie graag vreedzame klimaatactivisten wil registreren en ze hebben niet inmiddels ergens een mapje liggen met ‘Sander Otte’ erop, dan zijn het niet bepaald de beste speurneuzen.

Maar de situatie is natuurlijk totaal anders voor studenten en werknemers op tijdelijke contracten of in functies die relatief makkelijk opnieuw kunnen worden vervuld. Denk je even in hoe intimiderend het is als de universiteit, de instelling waarvan je volledig afhankelijk bent voor je loopbaan, je naam doorgeeft aan de politie zodra je zelfs maar van plan bent om deel te nemen aan een demonstratie. Dan durft toch niemand zich nog kritisch uit te spreken? Terwijl het vaak juist jonge mensen in dat soort kwetsbare posities zijn die de meeste reden hebben om de straat op te gaan.

Democratische vrijheden staan wereldwijd onder druk. Ook het kabinet Jetten maakt plannen om het demonstratierecht in te perken, tegen klemmend advies van Amnesty en het College voor de Rechten van de Mens in. Drie partijen met elk de ‘D’ van ‘Democratie’ in hun naam zagen daarmee samen aan de stoelpoten van onze democratie. En dan heb ik het nog niet eens over de opmars van die andere partij met ‘Democratie’ in de naam.

In tijden van democratische erosie moeten universiteiten niet meebuigen, maar weerstand bieden. De TU Delft wil zich meten aan Amerikaanse topuniversiteiten. Toon dan ook de ruggengraat die Harvard had toen het zich openlijk verzette tegen de autocratische regering Trump. En maak niet vrijwillig, nog voordat je daartoe wordt gedwongen, de weg vrij voor de invoering van een politiestaat. College van bestuur, toon lef en verbreek het politieconvenant. En als je zo nodig daarvoor eerst onderzoek moet doen (wat natuurlijk nergens voor nodig is), schort het convenant dan tenminste op zolang het onderzoek loopt.