Education

Smerige spelletjes en varkenscyclussen

Vanaf vandaag kan elke consument zelf bepalen waar hij zijn stroom vandaan haalt. Wie besluit niet over te stappen, kan voor behoorlijke verassingen komen te staan.

Eén op de zes Nederlanders is van plan zeker of waarschijnlijk over te stappen naar een andere elektriciteitsleverancier. Dit blijkt uit onderzoek van het Platform Versnelling Energieliberalisering. Vreemd, dacht promovendus mr.drs. Hamilcar Knops van de sectie energie en industrie (TBM). Terwijl iedereen zich richt op wat er gaat gebeuren met consumenten die overstappen naar een andere aanbieder, vroeg Knops zich af wat er gaat gebeuren met zij die niet overstappen. “Een vergeten groep, maar wel de grootste”, aldus Knops, die onderzoek doet naar de juridische inrichting van de elektriciteitssector, rekening houdend met alle technische aspecten van elektriciteit.

Knops onderzocht de situatie van de kleinverbruikers die tot vandaag hetzelfde leveringscontract voor stroom of gas hebben. Hij verwacht vanaf nu wijzigingen in de contractvoorwaarden. “Essent en Eneco lijken voorlopig dezelfde prijzen te behouden. Maar dat kan best na twee of vier maanden veranderen. Nuon verhoogt zijn prijzen met enkele procenten. Het Zeeuwse energiebedrijf Delta is slim: het verlaagt de prijzen per kilowattuur . iets waar consumenten op letten – maar verhoogt de vaste kosten, het vastrecht. Huishoudens komen daardoor per saldo duurder uit.”

Verder zag Knops dat de opzegtermijnen langer worden. “Voorheen was je, afhankelijk van je woonplaats, gebonden aan de energieleverancier en bij een verhuizing was het contract binnen enkele dagen opgezegd. Nu willen leveranciers hun afnemers houden. Zo zijn de nieuwe opzegtermijnen van Essent en Nuon tegenwoordig dertig dagen, het maximum.” Knops’ conclusie is dan ook: wil je houden wat je hebt, dan zul je moeten overstappen.

Dr.ir. Martijn Kuit van de sectie beleidskunde/organisatie en management (TBM), tevens directeur van de stichting Next Generation Infrastructures, verwacht na de liberalisering smerige spelletjes van energiebedrijven. Zelf noemt hij het strategisch gedrag, een fenomeen waaraan hij tijdens zijn promotieonderzoek werkte. “Bedrijven lokken klanten met mooie aanbiedingen, en tegelijkertijd leggen ze die klanten vast aan contracten met vervelende voorwaarden”, zegt Kuit. Hij ondervond het zelf: “Als ik een nieuw contract accepteer, moet ik mijn huidige leverancier Eneco 35 euro boete betalen. Aan de andere kant bespaar ik 22 euro met dit nieuwe contract. Dat schiet dus niet op.”

De liberalisering van de energiemarkt heeft ook zijn voordelen. Zo vindt dr. Rolf Kúnneke van de sectie economie van infrastructuren (TBM) dat de liberalisering innovatie stimuleert. De universitair hoofddocent wijst op interessante alternatieven die de afgelopen vijftien jaar zijn ontstaan, onder andere op het gebied van kleinschalige energieopwekking. Recentelijk heeft Gasunie een microwarmtekrachtcentrale gepresenteerd, een soort verwarmingsketel voor eengezinswoningen die tevens elektriciteit opwekt. Ook ziet hij het aantal zonnecellen toenemen en meer energieopwekking uit windenergie. “Kleinschalige opwekking zal een belangrijker rol gaan spelen”, zegt Kúnneke. “Daardoor verminderen transportkosten en ook het economische investeringsrisico daalt.”

Volgens Kúnneke is het maar goed ook dat deze initiatieven worden doorgezet. “Het huidige energiesysteem is uitgelegd op de hoogste vraag. Of het nu heel koud is of heel heet, altijd moet de kachel kunnen branden of de airco aan. Alleen bij extreme omstandigheden zoals een heel strenge winter wordt het volledige net optimaal gebruikt. Vanwege de liberalisering verwacht ik dat we die piekvraag beter leren beheersen.”

Kúnneke denkt daarbij aan onderzoek over toepassingsmogelijkheden van ict en de vermogenselektronica. Zijn toekomstvisie: over tien jaar kunnen we in hartje zomer, wanneer de diepvries flink energie vraagt, niet meer een wasje draaien terwijl de vaatwasser al aanstaat. Intelligente elektriciteitsmeters, gekoppeld aan onze microwarmtekrachtcentrale, zorgen ervoor dat de was even wordt uitgesteld. “We gaan toe naar een energiesysteem waarbij de vraag beter aansluit bij de bestaande productie- en netwerkcapaciteit, zonder verlies van comfort. Want da’t is een belangrijk punt als straks de computer voor ons beslist wanneer we de was gaan draaien.”

Dr. Laurens de Vries van de sectie energie en industrie (TBM), die deze week promoveert, ziet de liberalisering minder rooskleurig in. Hij waarschuwt voor een investeringscyclus waarin veel en weinig reservecapaciteit elkaar afwisselen. Onder economen is de cyclus beter bekend als de varkenscyclus, omdat het fenomeen (afwisselend veel en weinig varkens) als eerste bij deze dieren werd geobserveerd.

“Momenteel investeren Europese energiebedrijven te weinig in nieuwe centrales. Het is afwachten of er stroomtekorten ontstaan, of dat er op tijd wordt ingegrepen.”

Eén van de maatregelen die de minister van economische zaken wil nemen, is netbeheerder Tennet meer opwekkingscapaciteit laten contracteren. “Dat is een goede eerste stap, maar er is meer nodig. Het zorgt er namelijk niet noodzakelijk voor dat de Nederlandse consumenten daar daadwerkelijk profijt van hebben”, zegt De Vries. “Nederland haalt vijftien tot twintig procent van haar stroom uit België en Duitsland. Stel dat daar vanwege langdurige hitte energietekorten ontstaan. Dan gaat daar de stroomprijs omhoog en zal Nederland minder stroom importeren. Dan treedt hier dus ook schaarste op. De elektriciteitsprijs kan dan hoog oplopen.”

www.dte.nl

www.energiebond.nl

www.energieplaza.nl

Eén op de zes Nederlanders is van plan zeker of waarschijnlijk over te stappen naar een andere elektriciteitsleverancier. Dit blijkt uit onderzoek van het Platform Versnelling Energieliberalisering. Vreemd, dacht promovendus mr.drs. Hamilcar Knops van de sectie energie en industrie (TBM). Terwijl iedereen zich richt op wat er gaat gebeuren met consumenten die overstappen naar een andere aanbieder, vroeg Knops zich af wat er gaat gebeuren met zij die niet overstappen. “Een vergeten groep, maar wel de grootste”, aldus Knops, die onderzoek doet naar de juridische inrichting van de elektriciteitssector, rekening houdend met alle technische aspecten van elektriciteit.

Knops onderzocht de situatie van de kleinverbruikers die tot vandaag hetzelfde leveringscontract voor stroom of gas hebben. Hij verwacht vanaf nu wijzigingen in de contractvoorwaarden. “Essent en Eneco lijken voorlopig dezelfde prijzen te behouden. Maar dat kan best na twee of vier maanden veranderen. Nuon verhoogt zijn prijzen met enkele procenten. Het Zeeuwse energiebedrijf Delta is slim: het verlaagt de prijzen per kilowattuur . iets waar consumenten op letten – maar verhoogt de vaste kosten, het vastrecht. Huishoudens komen daardoor per saldo duurder uit.”

Verder zag Knops dat de opzegtermijnen langer worden. “Voorheen was je, afhankelijk van je woonplaats, gebonden aan de energieleverancier en bij een verhuizing was het contract binnen enkele dagen opgezegd. Nu willen leveranciers hun afnemers houden. Zo zijn de nieuwe opzegtermijnen van Essent en Nuon tegenwoordig dertig dagen, het maximum.” Knops’ conclusie is dan ook: wil je houden wat je hebt, dan zul je moeten overstappen.

Dr.ir. Martijn Kuit van de sectie beleidskunde/organisatie en management (TBM), tevens directeur van de stichting Next Generation Infrastructures, verwacht na de liberalisering smerige spelletjes van energiebedrijven. Zelf noemt hij het strategisch gedrag, een fenomeen waaraan hij tijdens zijn promotieonderzoek werkte. “Bedrijven lokken klanten met mooie aanbiedingen, en tegelijkertijd leggen ze die klanten vast aan contracten met vervelende voorwaarden”, zegt Kuit. Hij ondervond het zelf: “Als ik een nieuw contract accepteer, moet ik mijn huidige leverancier Eneco 35 euro boete betalen. Aan de andere kant bespaar ik 22 euro met dit nieuwe contract. Dat schiet dus niet op.”

De liberalisering van de energiemarkt heeft ook zijn voordelen. Zo vindt dr. Rolf Kúnneke van de sectie economie van infrastructuren (TBM) dat de liberalisering innovatie stimuleert. De universitair hoofddocent wijst op interessante alternatieven die de afgelopen vijftien jaar zijn ontstaan, onder andere op het gebied van kleinschalige energieopwekking. Recentelijk heeft Gasunie een microwarmtekrachtcentrale gepresenteerd, een soort verwarmingsketel voor eengezinswoningen die tevens elektriciteit opwekt. Ook ziet hij het aantal zonnecellen toenemen en meer energieopwekking uit windenergie. “Kleinschalige opwekking zal een belangrijker rol gaan spelen”, zegt Kúnneke. “Daardoor verminderen transportkosten en ook het economische investeringsrisico daalt.”

Volgens Kúnneke is het maar goed ook dat deze initiatieven worden doorgezet. “Het huidige energiesysteem is uitgelegd op de hoogste vraag. Of het nu heel koud is of heel heet, altijd moet de kachel kunnen branden of de airco aan. Alleen bij extreme omstandigheden zoals een heel strenge winter wordt het volledige net optimaal gebruikt. Vanwege de liberalisering verwacht ik dat we die piekvraag beter leren beheersen.”

Kúnneke denkt daarbij aan onderzoek over toepassingsmogelijkheden van ict en de vermogenselektronica. Zijn toekomstvisie: over tien jaar kunnen we in hartje zomer, wanneer de diepvries flink energie vraagt, niet meer een wasje draaien terwijl de vaatwasser al aanstaat. Intelligente elektriciteitsmeters, gekoppeld aan onze microwarmtekrachtcentrale, zorgen ervoor dat de was even wordt uitgesteld. “We gaan toe naar een energiesysteem waarbij de vraag beter aansluit bij de bestaande productie- en netwerkcapaciteit, zonder verlies van comfort. Want da’t is een belangrijk punt als straks de computer voor ons beslist wanneer we de was gaan draaien.”

Dr. Laurens de Vries van de sectie energie en industrie (TBM), die deze week promoveert, ziet de liberalisering minder rooskleurig in. Hij waarschuwt voor een investeringscyclus waarin veel en weinig reservecapaciteit elkaar afwisselen. Onder economen is de cyclus beter bekend als de varkenscyclus, omdat het fenomeen (afwisselend veel en weinig varkens) als eerste bij deze dieren werd geobserveerd.

“Momenteel investeren Europese energiebedrijven te weinig in nieuwe centrales. Het is afwachten of er stroomtekorten ontstaan, of dat er op tijd wordt ingegrepen.”

Eén van de maatregelen die de minister van economische zaken wil nemen, is netbeheerder Tennet meer opwekkingscapaciteit laten contracteren. “Dat is een goede eerste stap, maar er is meer nodig. Het zorgt er namelijk niet noodzakelijk voor dat de Nederlandse consumenten daar daadwerkelijk profijt van hebben”, zegt De Vries. “Nederland haalt vijftien tot twintig procent van haar stroom uit België en Duitsland. Stel dat daar vanwege langdurige hitte energietekorten ontstaan. Dan gaat daar de stroomprijs omhoog en zal Nederland minder stroom importeren. Dan treedt hier dus ook schaarste op. De elektriciteitsprijs kan dan hoog oplopen.”

www.dte.nl

www.energiebond.nl

www.energieplaza.nl

Editor Redactie

Do you have a question or comment about this article?

delta@tudelft.nl

Comments are closed.