Kabinet trekt geld uit voor steun Joodse studenten en medewerkers, TU zegt aanbevelingen grotendeels al op te volgen

Antisemitisme in Nederland neemt toe, schreef de taskforce antisemitismebestrijding in een op 2 februari gepubliceerd rapport over veiligheid in het hoger onderwijs en op treinstations na oktober 2023. ‘Joden voelen zich de laatste jaren steeds vaker onveilig in onze samenleving.’ Op campussen zou dat komen door protesten tegen de genocide in Gaza. Uiterst rechtse groeperingen worden niet genoemd.

De taskforce, die meer dan 120 mensen sprak, kwalificeert leuzen als ‘Get rid of Zionist Scum’ of ‘Zionists not welcome here’ als ‘hondenfluitje’ voor antisemitisme. ‘De indruk bestaat dat een deel van de sympathisanten onbewust versluierde antisemitische retoriek overneemt, zonder te weten wat de impact daarvan is op Joden’, schrijft zij in het rapport.

Overigens stellen critici van het rapport dat bovenstaande leuzen niet antisemitisch zijn. Zionisme is volgens hen een politieke ideologie die losstaat van het Jodendom. Suggereren dat beide samenvallen, zou juist antisemitisch zijn.

Gevolgen

Sommige studenten verzwijgen of ontkennen dat ze Joods zijn, meldt de taskforce. Enkelen komen niet meer naar de campus of zijn gestopt met hun opleiding. Ook sommige medewerkers houden zich stil, bijvoorbeeld als ze een tijdelijk contract hebben en bang zijn om hun baan te verliezen als ze zich uitspreken.

Een Joodse student en een medewerker (anoniem vanwege veiligheidsoverwegingen, namen bekend bij redactie) die met Delta spraken herkennen dit beeld. “Ik ben erg bedachtzaam op met wie ik deel dat ik Joods ben”, zegt de student. “Joods zijn is nu een onderdeel van je identiteit dat ter discussie staat”, vult de medewerker aan. “Ben je een Jood die veroordeelt, of niet? Het voelt als een soort sociale test.”

Het ministerie van Onderwijs vraagt onderwijsinstellingen om zich actief in te zetten voor Joodse studenten en medewerkers en ‘op te treden tegen personen of omstandigheden die een onveilige werk- en leeromgeving creëren’.

‘Er moet ruimte zijn voor verschillende perspectieven, ook als die schuren’

De TU Delft laat weten dat de veiligheid van studenten en medewerkers continu prioriteit heeft. De universiteit onderschrijft dat antisemitisme onacceptabel is en stelt dat de aanbevelingen uit het rapport grotendeels aansluiten bij bestaande maatregelen. Signalen van onveiligheid worden volgens een woordvoerder actief opgevolgd en bij demonstraties worden, waar nodig, aanvullende maatregelen genomen, zoals de inzet van beveiliging of aanpassingen in de organisatie.

Tegelijk benadrukt de universiteit dat er ruimte moet zijn voor verschillende perspectieven, ook als die schuren. Daarbij geldt een duidelijke grens: demonstraties en bijeenkomsten moeten vreedzaam verlopen. Voor haat, intimidatie, geweld of vernieling is geen plaats op de campus.

Actiever samenwerken met gemeente

Het grootste deel van de aanbevelingen van de taskforce is gericht aan hogescholen en universiteiten. Maar er is ook ruimte voor verbetering in de afstemming tussen onderwijsinstellingen en de lokale veiligheidsdriehoek: de burgemeester, politie en de officier van justitie (OM).

Zo roept de taskforce burgemeesters op om actiever met universiteiten samen te werken wanneer er demonstraties plaatsvinden op de campus. Daarbij moeten de burgemeesters zich niet alleen uitspreken op juridisch vlak maar ook bestuurlijk en moreel.

De TU-campus was de afgelopen jaren meerdere keren het toneel van pro-Palestijnse protesten. Zo protesteerden eind maart zo’n honderd mensen op de campus tegen samenwerking van de TU met Israëlische kennisinstellingen. En werd begin december 2025 om diezelfde reden het dak van de faculteit Mechanical Engineering een middag lang bezet.

De gemeente Delft benadrukt dat zij en de TU ieder een eigen verantwoordelijkheid hebben bij demonstraties. Er is al regelmatig contact tussen beide. Dat schrijven burgemeester en wethouders half maart in antwoorden op schriftelijke vragen van gemeenraadspartij CDA. “Uit deze contacten is niet gebleken dat de TU extra hulp of betrokkenheid nodig heeft”, stelt het college.

‘De TU stelt geen aanvullende inhoudelijke grenzen aan demonstraties of bijeenkomsten van externe partijen’

De Wet openbare manifestaties (WOM) bepaalt wat wel en niet mag tijdens een demonstratie. “Op basis hiervan neemt de burgemeester zijn besluiten.” Volgens deze wet mogen tijdens demonstraties alleen regels opgesteld worden om de gezondheid en openbare orde te beschermen. Morele grenzen stellen aan de inhoud van een demonstratie valt daar niet onder en ziet het stadsbestuur ook niet zitten. “Het college acht dit onwenselijk omdat het hier gaat om de uitoefening van een grondrecht.”

Ook de TU zegt geen aanvullende inhoudelijke grenzen aan demonstraties of bijeenkomsten van externe partijen te stellen. “Voor bijeenkomsten binnen de universiteit geldt dat deze plaatsvinden binnen de kaders van de huisregels, de gedragscode en het recht, met ruimte voor academische vrijheid en vrijheid van meningsuiting.”

HOP, Bas Belleman, Naomi Bergshoeff / Delta