Geef vooral géén namen aan ons door, zegt het Loket Kennisveiligheid als je aanklopt voor advies bij internationale samenwerking in de wetenschap. Een nieuw wetsvoorstel moet deze privacykramp wegnemen.
Het verwerken van persoonsgegevens zou alleen in bepaalde gevallen kunnen. (Foto: Sinan Keleştemur)
Share
Hoe kunnen we voorkomen dat gevoelige kennis weglekt naar het buitenland? Of dat Nederlandse kennis wordt misbruikt om het leger van China, Rusland of Noord-Korea te versterken?
Universiteiten, hogescholen en andere kennisinstellingen (of afzonderlijke onderzoekers) moeten telkens zelf inschatten of de kennisveiligheid in gevaar komt bij samenwerking met onderzoekers uit het buitenland. En dat valt niet mee.
Zolder opruimen
Na een reeks onthullingen van Delta en Follow the Money over het weglekken van Delftse en Nederlandse kennis naar het Chinese Volksbevrijdingsleger groeiden de zorgen over kennisveiligheid.
Toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf (D66) vond in 2022 dat het hoger onderwijs naïef was geweest, omdat universiteiten jarenlang alleen maar repten over de vruchten van internationale samenwerking. Universiteiten en hogescholen moesten de zolder opruimen, zoals hij het uitdrukte. Ook wilde zijn ministerie buitenlandse onderzoekers gaan screenen die hierheen komen.
Overheidsloket
Maar voorlopig moeten de instellingen en hun wetenschappers op hun eigen kompas varen, bijvoorbeeld met behulp van de in 2023 ontwikkelde Partnering Tools, een set documenten dat belangrijke kennisveiligheidschecks voor elke fase van een internationale samenwerking bevat. Met vragen over internationale samenwerking kunnen universiteiten en onderzoekers bovendien terecht bij het overheidsloket Kennisveiligheid, dat in januari 2022 open ging. Het wordt meer dan honderd keer per jaar geraadpleegd.
Maar als de informatie zo vaag blijft, hoe moet je dan adviseren?
En ja, dan gaat het al snel over personen. Toch doet het loket er alles aan om zo min mogelijk over die personen te horen. “Stuur geen directe persoonsgegevens aan het Loket”, staat op de website. “Bijvoorbeeld gegevens zoals naam, adres, e-mailadres, telefoonnummer, publicaties, CV of foto.”
Je mag zelfs geen indirecte persoonsgegevens sturen. Dat zijn gegevens die in combinatie al snel naar één persoon leiden. Vakgebieden zijn immers klein en iedereen kent elkaar.
Maar als de informatie zo vaag blijft, hoe moet je dan adviseren? Het kabinet heeft ‘signalen’ gekregen dat het loket soms toch persoonsgegevens verwerkt. Het kabinet maakt daarom een wetsvoorstel dat het Loket Kennisveiligheid formeel de bevoegdheid geeft om met zulke persoonsgegevens te werken.
Strafrechtelijke aard
Het wordt dan ook mogelijk om persoonsgegevens van ‘strafrechtelijke aard’ te verwerken. Dus als bij het loket bekend wordt dat een bepaalde onderzoeker is vervolgd voor spionage of diefstal van bedrijfsgeheimen, dan mag die informatie straks gebruikt worden.
Het wetsvoorstel staat nu online voor een internetconsultatie. Iedereen mag er kritiek op geven. Met die kritiek in het achterhoofd kan het kabinet het voorstel aanpassen voordat het wordt voorgelegd aan de Raad van State. Nadat die zich erover heeft gebogen, komt het bij de Tweede Kamer.
HOP, Bas Belleman/ Delta, Annebelle de Bruijn
HOP
Hoger Onderwijs Persbureau
Heb je een vraag of opmerking over dit artikel?
redactie@hogeronderwijspersbureau.nl
Comments are closed.