Delftse onderwijscleanroom opent voor mbo, hbo en universiteit

“Waar één valse noot een compleet muziekstuk kan verpesten, zo kan één verdwaald stofdeeltje in de cleanroom een onderzoek ondermijnen”, aldus burgemeester Pechtold. Om het schone karakter van de nieuwe cleanroom te accentueren, blazen twee gastheren nog even het podium schoon met bladblazers. Dan is het moment daar: burgemeester Pechtold en collegevoorzitter van De Haagse Hogeschool Elisabeth Minnemann duwen tegen een hendel, er valt een groot gordijn omlaag en de Beethoven-cleanroom is officieel geopend.

Nellie van de Griend, faculteitsdirecteur bij de Haagse Hogeschool is als programmamanager van het Beethoven-programma opdrachtgever voor de ontwikkeling van de cleanroom. Ze loopt met een grote glimlach rond, trots dat het in een jaar gelukt is om de cleanroom op te tuigen.

Wie bij de cleanroom denkt aan witte labs vol hightech apparatuur komt bedrogen uit. De ongeveer 100 vierkante meter grote ruimte is nog zo goed als leeg. Daar komt de komende maanden verandering in, legt Van de Griend uit tijdens een korte rondleiding. Binnengaan mag niet, om het zo schoon mogelijk te houden. “Hier komen de wetbenches, werkstations voor chemische processen, waar gewerkt wordt met gassen en vloeistoffen.” Naast een oogdouche en een stortdouche is er nog niet veel van te zien.

Er komt een fabricage- en een assemblagedeel

Opvallend is het gele licht in de ruimtes, dit beschermt de lichtgevoelige lagen op de chips tijdens het maakproces. De vloer is geleidend, tegen statische elektriciteit. En de lucht wordt continu gefilterd, zodat er duizenden malen minder stofdeeltjes in zitten dan in gewone lucht. “Er komen acht werkplekken om echt chips te maken, de technieken zoals het sputteren onder de knie te krijgen”, vertelt Van de Griend.

Naast het fabricagedeel, waar studenten stap voor stap leren hoe een chip gemaakt wordt en dus ook leren wat sputteren is: het aanbrengen van een ultradun laagje op een wafer van silicium, komt aan de andere kant van het lab het assemblagedeel, met werktafels met apparatuur. Hier gaan de studenten aan de slag met het plaatsen van chips in apparatuur.

Geen apparaat zonder chips

Onze behoefte aan chips neemt toe, zegt Maarten Voncken van ASML. “In elk apparaat waar een batterij in zit of een stekker aan zit, zitten chips. 90 procent van die chips worden op ASML-apparaten gemaakt, wereldwijd. Deze markt is enorm en groeit verder en verder.” Tijdens de verschillende praatjes die tijdens de opening worden gehouden, komen de veranderende geopolitieke verhoudingen aan bod en het belang om voorop te lopen in de chipindustrie. Ook samenwerking wordt veelvuldig genoemd. Niet alleen binnen Europa, maar ook binnen de onderwijsinstellingen en bedrijfsleven.

Met de toenemende behoefte aan Nederlandse chiptechnologie, neemt ook de behoefte aan gekwalificeerd personeel toe. Voncken: “Op alle niveaus, mbo, hbo en academisch. Daarvoor helpt het Beethoven-programma enorm. We leiden op allerlei opleidingen meer mensen op.”

Pieter Telleman is als directeur cleanrooms van de TU Delft verantwoordelijk voor zo’n 2500 vierkante meter aan cleanrooms op het campusterrein. Is dat niet genoeg om nieuwe studenten op te leiden? “In deze onderwijscleanroom mag je fouten maken”, zegt Telleman. “Daar is minder ruimte voor in de topfaciliteiten op de campus waar onderzoek loopt van verschillende partners.” Telleman vergelijkt het met leren autorijden. “Je krijgt ook geen les in een formule-1 auto. Hier bij Beethoven laten we mensen stapsgewijs wennen aan het werken in de cleanroom. Er zijn instructeurs. Als je een fout maakt heeft dat niet meteen consequenties voor iedereen om je heen.”

Hoe lang gaat het nog duren voor de eerste studenten hier dan ook echt opgeleid worden? Dezelfde dag al,  blijkt. Kinderen van een Delftse basisschool komen een kijkje nemen. Vanaf november kunnen de eerste TU-studenten een cursus volgen.