Zandhonger nog niet gestild

Zand van Texelse en Noord-Hollandse stranden verdwijnt en masse de Waddenzee in. Aan de zandhonger van het wad zou vanzelf een eind komen, verwachtten experts, maar Delfts onderzoek haalt deze theorie onderuit.

/uploads/delta.tudelft.nl/delta_articles/16042/image/ebdelta.jpg

Eeuwen lang hield de Waddenzee zich redelijk koest. "Het wad kende een cyclische dynamiek", zegt promovendus ir. Edwin Elias. Hij onderzocht bij Civiele Techniek en Rijkswaterstaat zestiende- en zeventiende-eeuwse zeekaarten van de VOC, en uiterst precieze dieptemetingen van de laatste decennia. "Waarschijnlijk stroomde er ongeveer evenveel zand met opkomend tij de Waddenzee in als er weer uitging met eb."

Na de aanleg van de Helderse Zeewering, rond 1750, veranderde het plaatje enigszins. En na de Afsluitdijk raakt het Wad nog meer uit zijn doen, blijkt uit Elias' onderzoek, waar hij 3 oktober op promoveert. "Het getij is zich heel anders gaan gedragen. Zandbanken ontstaan en verdwijnen nu sneller dan vroeger en het wad hoogt zich langzaam op om een nieuw evenwicht te bereiken. Vijf â zes miljoen kubieke meters zand kwamen er de afgelopen decennia gemiddeld per jaar bij in de Waddenzee."

Dit laatste is het ministerie van verkeer en waterstaat een doorn in het oog. Het wad stilt zijn zandhonger namelijk grotendeels met zand van de Texelse en Noord-Hollandse kust. De overheid moet die stranden jaarlijks opspuiten om te voorkomen dat het land in zee verdwijnt.

Er was hoop aan de horizon. Vanaf de jaren tachtig stompen de 'zandcurven' van de onderzoekers van Rijkswaterstaat namelijk af. Het lijkt alsof de Waddenzee steeds minder zand uit de omgeving opslurpt. Maar van deze hoop laat de Delftenaar helaas niets heel. Uit zijn onderzoek blijkt namelijk dat het zand zich oostelijker is gaan ophopen, in een gedeelte van de Waddenzee dat tot nu toe niet werd meegenomen in de analyses.

"Nederland moet de stranden van Texel en Noord-Holland dus onverminderd blijven opspuiten", zegt Elias. "Bovendien hebben we te maken met zeespiegelstijging en straks ook bodemdaling door gaswinning. Het Wad zal deze veranderingen proberen te neutraliseren, wat mogelijk tot grote extra zandverplaatsingen zal leiden."

Ondanks dit alles maakt Elias zich geen zorgen. "Nederland heeft een enorme reserve aan zand in de Noordzee", zegt hij. Uit zijn onderzoek blijkt bovendien dat je dit zand ook kunt lozen bij de Razende Bol, een grote zandplaat voor Texel. Het zand dat je daar dumpt, stroomt linea recta de Waddenzee in. "Het grote voordeel is dat je dan nauwelijks hoeft te varen met zandzuigers."

3D computerplaatje van zandplaat de Razende Bol (midden) voor de kust van Texel (rechtsboven) en Noord-Holland (rechts midden). (Illustratie: Rijkswaterstaat)


27 maart 2015 20.47

Steeds meer joint programmes met buitenlandse universiteiten

Nederlandse en buitenlandse universiteiten bieden steeds vaker gemeenschappelijke onderwijsprogramma’s aan. Als het ministerie de regels versoepelt, kunnen het er nog veel meer worden, verwacht universiteitenvereniging VSNU.
27 maart 2015 20.44

Gevreesd TTIP-verdrag gaat niet over onderwijs

Het vrijhandelsverdrag TTIP zal publieke diensten als onderwijs en gezondheidszorg niet raken, bezweren de Europese Unie en de Verenigde Staten in een gezamenlijke verklaring.

27 maart 2015 20.37

Nederlands hoger onderwijs krijgt voorpost in Zuid-Afrika

Het Nederlandse hoger onderwijs heeft er een ambassade bij: internationaliseringsorganisatie EP-Nuffic opende vandaag in Zuid-Afrika een nieuw kantoor.
26 maart 2015 15.28

De 'French kiss of food'

"Op de verbouw van cacao hoeven we niet trots te zijn", vindt Tony's Chocolonely-eigenaar Henk Jan Beltman. Tijdens een drukbezochte lezing bij Industrieel Ontwerpen vertelde hij over slavenarbeid, de ontstaansgeschiedenis ...

26 maart 2015 15.24

SP werkt aan wetsvoorstel over democratisering

SP-Kamerlid Jasper van Dijk verzamelt informatie voor een eigen wetsvoorstel over de democratisering van het hoger onderwijs. De actievoerende studenten en docenten in het Maagdenhuis dachten gisteravond hardop met hem mee.
26 maart 2015 11.47

Joris Luyendijk over de boeman in het bankgebouw

1800 Mensen kwamen erop af. De lezing van Joris Luyendijk, woensdag 25 maart in de Aula, over zijn boek ‘Dit kan niet waar zijn' is daarmee de meest succesvolle lezing ooit voor Studium Generale Delft.

  Meer