TU's wachten op jawoord van minister

De drie Nederlandse technische universiteiten hebben hun plannen voor vergaande samenwerking op onderzoeksgebied gepresenteerd. Of het kabinet er vijftig miljoen euro in zal investeren, hangt grotendeels af van de reacties.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW, de Adviesraad voor het Wetenschaps- en Technologiebeleid en MKB-Nederland behoren tot de organisaties die deze maand driftig studeren op de 3TU-plannen. In die plannen staat beschreven hoe de drie TU's de komende vijf jaar hun beste onderzoek willen bundelen en versterken. Goed voor hun concurrentiepositie ten opzichte van buitenlandse universiteiten, maar ook goed voor een innovatieve Nederlandse economie, zo is de achterliggende gedachte. Bovendien maakt eendracht macht: gezamenlijk optrekkend lopen we minder kans om een speelbal te worden van de soms grillige wensen van politiek en bedrijfsleven, zo menen de drie TU's.

Rond 23 januari geven de organisaties hun reacties. Begin februari moet vervolgens blijken of onderwijsminister Van der Hoeven de samenwerking ver genoeg vindt gaan om met vijftig miljoen euro te honoreren. Dat geld werd vorig jaar door D66 bedongen in het Paasakkoord.

Vijf centres of excellence staan centraal. Ze vormen de voorhoede van de breed opgezette centres of competence en zijn opgebouwd rond thema's als technologie voor duurzame energie en toepassingen van nanotechnologie. De TU's willen dertig 'tophoogleraren' aantrekken om zulk grensverleggend onderzoek een impuls te geven. "Dat extra talent zal hard nodig zijn voor het opstarten van nieuwe onderzoekslijnen", zegt Jo Kok (TU Delft), secretaris van het 3TU-overleg. Kok benadrukt dat dergelijk nieuw onderzoek zal voortborduren op het huidige toponderzoek van de drie TU's.

In de plannen is veel aandacht voor het belang van de centres of excellence voor de Nederlandse economie, en voor een goede aansluiting op florerende samenwerkingsverbanden tussen wetenschap en bedrijfsleven. Ook leggen de plannen nadruk op de raakvlakken met de thema's van het zevende kaderprogramma van de Europese Unie. Achter deze droge benaming gaan grootse ambities schuil: in de periode 2007-2013 wil de EU 73 miljard euro investeren in negen onderzoeksgebieden, waaronder milieu en klimaatverandering en nanowetenschappen en nanotechnologie.

De universiteiten hebben goede hoop dat ze het bedrijfsleven en de politiek kunnen overtuigen van de levensvatbaarheid van hun plannen. Kok: "De drie TU's hebben hun best gedaan om te doen wat van ze wordt verwacht. Ze hebben het beste uit hun organisaties naar boven gehaald en samengevoegd. En dat was geen proces dat domweg van bovenaf werd opgelegd: de hoogleraren waren er zelf nauw bij betrokken."

Elk centre of excellence wordt geleid door een Delftse, een Eindhovense en een Twentse hoogleraar. De vijf Delftse trekkers zijn de TNW-hoogleraren Huub Salemink (centre of excellence: applications of nanotechnology) en Tim van der Hagen (technologies for sustainable energy), de 3mE-hoogleraren Gijs Ooms (fluid and solid mechanics) en Paul van den Hof (high tech systems and materials) en de EWI-hoogleraar prof. Patrick Dewilde (Nirict: sense and applications).