KIA: 'Hoger onderwijs onder druk'

Vakbonden, bedrijfsleven, studenten en onderwijsinstellingen… allemaal erkennen ze dat het hoger onderwijs onder druk staat. Maar ze over de oplossing zijn ze het niet eens, blijkt uit hun gezamenlijke rapport over de kenniseconomie.

Ieder jaar brengt de zogeheten KIA-coalitie een rapport uit met de stand van zaken in de kenniseconomie: de KIA-foto. Hoe gaat het met onderwijs, onderzoek en innovatie? Zijn er genoeg leraren, is er genoeg geld, hoe scoren andere landen?

Deze keer zaten de rapporteurs in een lastig parket. De economische crisis woedt volop, er komen bezuinigingen aan en niemand durft te voorspellen hoe het de komende jaren zal gaan. Vorig jaar verwachtte men nog een voorzichtige groei van de economie, nu niet meer.

Sommige cijfers zijn wel erg oud. De gegevens met publieke en private onderwijsinvesteringen stammen uit 2008, toen er in Europa nog geen vuiltje aan de lucht was. Hetzelfde geldt voor de omzet die bedrijven uit nieuwe of verbeterde technologische producten halen. Die zijn ook vier jaar oud.

“Hierdoor is een mogelijk effect van de huidige economische crisis nog niet zichtbaar in de cijfers”, schrijven de rapporteurs met gevoel voor understatement. Hetzelfde geldt voor de statistieken over de snelheid waarmee afgestudeerde hbo’ers een baan vinden.

Maar over één ding zijn de partijen van de KIA-coalitie het wel eens: het Nederlandse hoger onderwijs staat onder druk. Het aantal studenten per docent gaat voor het eerst sinds 2008 weer omhoog: in het hbo waren het er 23,4 (in het jaar 2010) en in het wetenschappelijk onderwijs 19,5. Er staat niet bij dat het per opleiding extreem uiteen kan lopen.

De rapporteurs zeggen dat de studie-uitval te hoog is en dat talent te weinig wordt uitgedaagd. “Er is te weinig flexibiliteit in het systeem om de gevarieerde vraag van studenten en de arbeidsmarkt goed te bedienen.” Als Nederland op de huidige voet verdergaat, komt het niet in de top vijf van kenniseconomieën, voorspellen de rapporteurs.

Het kabinet wil er iets aan doen, maar betaalt de ‘kwaliteitsimpuls’ met de langstudeermaatregel en een leenstelsel in de masterfase. “Over de wenselijkheid van deze maatregelen is in KIA-verband geen consensus”, aldus het rapport. “Wel hecht iedereen eraan dat het hoger onderwijs voor iedereen toegankelijk blijft. Dat vraagt bij de uitwerking aandacht.”

In lijn hiermee spreekt de KIA-coalitie ook zuinigjes over het volwassenenonderwijs. Daar zouden meer mensen aan moeten deelnemen, maar dat aantal groeit al jaren niet meer. Daar is beleid voor nodig, aldus de KIA-partijen. “Verschillende kabinetsmaatregelen, zoals de langstudeerdersmaatregel, het duurder worden van de tweede studie en het ontnemen van het recht op studiefinanciering voor 30-plussers, kunnen echter juist een negatief effect hebben op een leven lang leren.”

Al met al is de KIA-foto minder verhelderend dan gehoopt. Veel gegevens zijn achterhaald. Aan debatten over de langstudeermaatregel en de investeringen in publiek-private samenwerking zal dit rapport weinig veranderen, al is het maar omdat het noodgedwongen in vogelvlucht over het landschap van onderwijs en onderzoek gaat.

En dat Nederland opschuift van de achtste naar de zevende plaats op de ranglijst van meest concurrerende kenniseconomieën ter wereld? Dat nieuws was er in september al.

 

 


 


20 november 2014 15.34

​Akkoord met uitgever Springer over open access

Wetenschappers van Nederlandse universiteiten kunnen voortaan open access publiceren in tijdschriften van uitgeverij Springer. De VSNU verwacht dat er meer uitgeverijen volgen.
20 november 2014 12.36

​Londens studentenprotest eindigt in rellen

De Londense politie heeft gisteren elf mensen gearresteerd tijdens het studentenprotest tegen hoge collegegelden. De verder rustig verlopen demonstratie eindigde in rellen op Parliament Square.

20 november 2014 10.33

​Geen wetenschappelijk adviseur voor Europese Commissie

De nieuwe Europese Commissie kan geen beroep meer doen op de adviezen van een wetenschappelijk adviseur. De functie werd in 2012 in het leven geroepen, maar is door commissievoorzitter Jean-Claude Juncker opgeheven.
20 november 2014 10.31

​Schoten op universiteitscampus Florida

Op de campus van Florida State University zijn in ieder geval twee mensen neergeschoten. Het is niet duidelijk hoe zij er aan toe zijn.

20 november 2014 09.55

​Eten voor Jemen in Happietaria

​Eten voor Jemen in Happietaria Tientallen studenten hebben de afgelopen tien dagen keihard gewerkt om in het voormalige Legermuseum het tijdelijke restaurant Happietaria in te richten. Daar kunnen bezoekers tot 16 december eten voor het goede doel.
19 november 2014 16.27

Startups YesDelft trekken multinationals

Incubator YesDelft gaat nauw samenwerken met zes grote multinationals. Contact met startups moet de innovatieve kracht van deze bedrijven vergroten. En de startups krijgen gemakkelijker toegang tot kapitaalkrachtige partners.

  Meer