Het kan de computer niks schelen

In ‘Turings Tango’ vergelijkt Bennie Mols kunstmatige en natuurlijke intelligentie. Hij concludeert dat de mens altijd slimmer zal zijn dan de computer.

/uploads/delta.tudelft.nl/delta_articles/25063/image/boekmols.jpg

De eerste die over kunstmatige intelligentie begon, was de Britse wiskundige Alan Turing die honderd jaar geleden geboren werd. Turing bedacht de computer al in 1936, als een flexibele machine die informatie kan manipuleren, tien jaar voordat de eerste elektronische programmeerbare machine werd gebouwd. In de oorlog maakte hij naam met het kraken van de Duitse codeermachine Enigma, waardoor communicatie met U-boten onderschept kon worden.

Na de oorlog raakte hij gefascineerd door het bouwen van een denkende machine die de werking van ons eigen brein zou verhelderen. Als test om uit te maken of een machine echt denkt bedacht hij in 1950 een simpele test die nog steeds tot de verbeelding spreekt. Een computer slaagt voor de Turing Test als je na een chat-sessie van vijf minuten niet weet of je met een mens of een machine te maken hebt.

Bennie Mols neemt de proef op de som en begint een gesprek met Ramona 4.0. Al na zes regels voel je nattigheid als Ramona op Mols’ opmerking ‘That’s a strange answer’ antwoordt met ‘A rather strange answer is a terrible thing to waste’. Filosofische flauwekul, vindt Mols. Nog geen vijf minuten later heeft hij er tabak van: Ramona gaat vragen uit de weg, debiteert algemeenheden uit de Wikipedia en verandert van onderwerp als ze geen antwoord weet. Geen beste score voor de kunstmatige intelligentie voor een zestig jaar oude test. De computer kletst maar wat, concludeert Mols.

In zijn boek neemt hij hoogtepunten van de kunstmatige intelligentie onder de loep zoals de overwinning van IBM-schaakcomputer Deep Blue op Garry Kasparov in 1997 en de overwinning van een andere IBM-computer, Watson, bij het ingewikkelde Amerikaanse quiz-spel Jeopardy. Indrukwekkend, maar ook met verbluffend domme fouten. Zo herhaalt Watson het antwoord van een tegenspeler dat net afgekeurd is door de jury. Dat zou geen mens overkomen.

Kunstmatige intelligentie en menselijke intelligentie zijn verschillende werelden, betoogt Mols. Computers zijn sterk in rekenen, feitelijke gegevens opdiepen en ze zijn onvermoeibaar. Maar ze zijn slecht in patroonherkenning, hebben nul empathie en kunnen zich niet oriënteren in de ruimte. Mensen zijn gevormd door evolutie en gescherpt op sociale intelligentie, seksuele drive en het bevredigen van behoeften. Een computer heeft geen behoeften, behalve stroom. Veel stroom. Verder kan het de computer allemaal niks schelen, en let hij niet op de anderen. Met verbazing verslaat Mols de pogingen om met supercomputers een paar kubieke millimeter brein te simuleren, maar hij weet: het wordt niks. 

Grappig genoeg zijn de zwakke plekken van de computer zaken die mensen vanzelfsprekend doen en omgekeerd. Dus, concludeert Mols, voegt de nuttigste kunstmatige intelligentie zich als een gewillige danspartner naar de menselijke gebruiker. Helder argument boek, goed gekozen voorbeelden, verrassend geschreven – een topper. 

Bennie Mols, ‘Turings Tango’, Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2012, 222 blz, € 19,-


27 april 2015 00.33

To do-list voor de wetenschap

To do-list voor de wetenschap ​In ‘Imminent Science’ verkent Giovanni Bignami de wetenschap van de komende vijftig jaar door de huidige vragen te extrapoleren.
30 maart 2015 00.33

Handzame gids voor schuchtere bèta’s

Handzame gids voor schuchtere bèta’s Jonge wiskundigen en techneuten doen het, zo wil de traditie, niet zo goed op de relatiemarkt. Ten onrechte, volgens wiskundige Nelly Litvak. Dus schreef ze een handzaam boekje waarin ze uitlegt hoe je je intelligentie moet inzetten om een ...

23 februari 2015 00.37

Into a man-made world

Into a man-made world As a consequence of climate change, pollution and depletion of natural reserves, we have entered into an epoch in which man dominates nature. Like it or not, there is no way back to the pristine nature. Nobel laureate Paul Crutzen coined ...
09 februari 2015 00.48

Pleidooi voor vrije wetenschap

Pleidooi voor vrije wetenschap Noem eens drie Nederlandse Nobelprijswinnaars. Nee, niet spieken op je smartphone, gewoon even in het geheugen graven. De auteurs van het boek 'Nobel op de kaart' gaan ervan uit dat de meeste Nederlanders niet verder komen dan ...

26 januari 2015 00.04

Icarusvlucht

Icarusvlucht Het duurzame energiebedrijf Econcern won vanaf 2007 de ene ondernemersprijs na de andere. Anderhalf jaar later was de tent failliet. De veelgestelde vraag ‘hoe kon dat gebeuren?’ is vijf jaar na dato beantwoord in een grondig maar goed ...
12 januari 2015 15.23

Wiskundige alleskunner

Wiskundige alleskunner John von Neumann staat vooral bekend als de peetvader van de computer, maar in werkelijkheid is dat maar één van de gebieden waar hij zijn brille toonde.

  Meer