Een grimmig soort realisme

Een nieuwe strategie en een frisse kijk op het onderwijs. Het college van bestuur heeft zijn vlaggen geplant. Wat vooral opvalt is een grimmig soort realisme. En de noodzaak van een cultuuromslag. Gaat dat lukken?

Voorbij is de tijd dat de TU plannen schreef met het hoofd in de wolken: behoren tot de vijf beste universiteiten ter wereld, onderzoek als zwaartepunt, een complete vernieuwing van de campus. Niet langer de ambitie om een wereldspeler te zijn, maar een streven om de tering naar de nering te zetten en in de Nederlandse samenleving en het bedrijfsleven een positie te heroveren. En op basis van diverse samenwerkingsvormen met de andere TU's en met andere bètaopleidingen moet het dan ook weer mogelijk worden om het Nederlands technologisch onderwijs en onderzoek internationaal concurrerend te maken of te houden.

De twee stukken - over de strategie en de onderwijskwaliteit - zijn kersvers, zijn al in beperkte kring op draagvlak getest, en gaan nu met spoed de inspraakrondes in van ondernemingsraad en studentenraad. Nog dit voorjaar worden er keuzes aan toegevoegd over het Delftse aanbod aan onderwijsopleidingen en onderzoeksgebieden. Het geheel zal worden gecompleteerd met een nieuw stelsel van toewijzen van budgetten.

Het instellingsplan dat de TU deze zomer af moet hebben % en dat veel van deze stukken zal incorporeren % zal deze universiteit bestuurlijk een nieuw startpunt geven. Gemeenschappelijke noemer in al deze stukken is de boodschap dat de TU niet langer kan doen alsof er niets aan de hand is. De TU loopt financieel op de klippen, wordt door de overheid afgeknepen, krijgt steeds meer internationale concurrentie en steeds minder studenten uit eigen land.

De strategienota zet het opleiden van brede bachelors en masters nu duidelijk als kerndoel op hetzelfde niveau als het verrichten van vernieuwend en grensverleggend onderzoek. Dat onderzoek zal moeten plaatsvinden in meer internationaal erkende onderzoeksgroepen dan de TU op dit moment kent. Dat betekent keuzes maken, geldstromen verleggen en het terrein verdelen met de andere universiteiten. Politici en werkgeversvoormannen vragen erom, maar ze hadden even niet in de gaten dat dat proces al enige tijd aan de gang is.

Op het spel

Met het kerndoel onderwijs heeft de TU nog een hele gang te maken. Daarom is niet de strategienota, maar de nota onderwijskwaliteit het belangrijkste document van de twee. Dat stelt onomwonden dat de reputatie van de TU Delft op het spel staat door slechte scores in onderwijsenquêtes of visitaties. ,,In plaats van dit probleem te ontkennen, te bagatelliseren of aan te vechten, dient de hele TU-gemeenschap zich te committeren aan verbetering.'' Kortom, niet meer doen alsof er niets aan de hand is.

Op het gebied van onderwijs moet echter al het zware werk nog beginnen. Een commissie onderwijsportfolio staat pas aan het begin van haar werk, de wenselijkheid van het opleiden van brééd inzetbare bachelors en masters moet nog wortel schieten, en een strak geregisseerd beleid voor opvoeren en bewaken van de onderwijskwaliteit moet nog starten. Het college stelt voor de 'klant', namelijk de student, een rol te geven in dat kwaliteitsbeleid.

Maar het is de vraag of dat voldoende zal zijn om de in het stuk beschreven bestuurlijke stroperigheid (de TU heeft geen consequenties verbonden aan de negatieve signalen) te doorbreken. Waarom niet een team studenten per opleiding laten meedenken in plaats van éénenkele student te plaatsen in een overkoepelend TU-team? Het zijn toch vaak de studenten die in Delft erin slagen de bureaucratie te doorbreken en zaken snel te regelen. Nu al signaleert de studentenraad dat het colleege wel erg optimistisch is over de mogelijkheid van een snelle 'cultuuromslag'.

Een belangrijke bijdrage vanuit het college van bestuur aan zijn veel gepredikte cultuuromslag is echter wel dat de top-down managementstijl uit het verleden doorbroken wordt met een collegiale vorm van besturen. Zowel bij de uitwerking van de strategische plannen, als bij de strijd om de onderwijskwaliteit, voorziet het college gemengde teams van collegeleden, decanen en ambtenaren uit diverse faculteiten en diensten. Dat helpt voor het verwerven van draagvlak, en het dwingt om de eilandencultuur te doorbreken voor wat 'TU-first' is gaan heten. Maar die laatste slagzin kan dus worden aangevuld met: 'Do it yourself'.