'Prestatieafspraken ongrondwettelijk'

Volgens staatssecretaris Zijlstra is er niets mis met de prestatieafspraken die hij met universiteiten en hogescholen wil maken. Onzin, zegt hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens: “Wat de staatssecretaris wil, is in strijd met de Grondwet.”


 

Woensdag stuurde staatssecretaris Zijlstra een brief naar de Tweede Kamer waarin hij uitlegt dat zijn plannen voor prestatieafspraken over onder meer het studiesucces en de hoeveelheid contacturen niet indruisen tegen de Grondwet. Volgens hem is de vrijheid van onderwijs niet in het geding. Instellingen mogen zelf bepalen hoe ze onderwijs geven, maar ze moeten wel aan ‘deugdelijkheidseisen’ voldoen. Hij gaat de plannen van de instellingen zuiver en alleen toetsen op ‘ambitie’ en ‘realiteitszin’ en dat mag, aldus de bewindsman.

Fout, zegt de Tilburgse hoogleraar onderwijsrecht Paul Zoontjens. En Zijlstra had het kunnen weten: vorige week verscheen een advies van de Onderwijsraad over artikel 23 van de Grondwet, waarin de vrijheid van onderwijs is geregeld. Zoontjens, die lid is van de Onderwijsraad: “Daarin staat duidelijk uitgelegd wat die ‘deugdelijksheidseisen’ zijn waarnaar Zijlstra verwijst. Dat zijn objectieve, in de wet neergelegde eisen, zodat instellingen precies weten waar ze aan toe zijn. Zulke eisen staan nu ook al in de wet, bijvoorbeeld over het fusieverbod en over accreditatie.”

“Door de plannen van de verschillende instellingen te beoordelen gaat de staatssecretaris zelf uitmaken wat deugdelijk onderwijs is en wat niet. Maar in artikel 23 is vastgelegd dat het de wetgever is die dit bepaalt – niet de scholen en niet de staatssecretaris. In dit plan beheert de staatssecretaris het geld en beoordeelt hij of een instelling aan de eisen voldoet. Dat mag niet, tenzij het in de wet staat. Alles wat betrekking heeft op de kwaliteit van het onderwijs en waar geld tegenover staat, moet in de wet staan.

Zijlstra zegt dat er geen probleem is omdat hij alle instellingen volgens dezelfde criteria behandelt.
“Het probleem is dat de beoordelingscriteria uiterst vaag zijn. Volgens artikel 23 moeten er heldere criteria zijn opgesteld over wat deugdelijk onderwijs is. Dat gebeurt nu niet. Hogescholen en universiteiten moeten van Zijlstra met een plan komen en daarvoor krijgen ze financiering. Als Zijlstra het tenminste goed vindt, anders niet. Op deze manier hebben de instellingen geen enkel zicht op wat ze moeten doen. Dat maakt het ongrondwettelijk.”

Zijlstra zegt dat hij kaders schept waarbinnen de instellingen vrij zijn om zelf te bepalen hoe ze onderwijs geven.
“Hij kan de prestatieafspraken op zich wel in een algemene maatregel van bestuur vastleggen, maar dan moeten het duidelijke normen zijn. Bijvoorbeeld: instellingen moeten een profileringsplan hebben, minimaal twaalf contacturen per week geven en een docent-studentratio hebben van maximaal één op vijftien. Dan zijn alle regels ook voor iedereen gelijk. Niettemin heb je dan nog steeds een verwijzing in de wet nodig dat prestatieafspraken mogelijk zijn.

Bemoeit de staatssecretaris zich te veel met het onderwijs?
“Ja, hij bemoeit zich inhoudelijk heel veel met het onderwijs, terwijl dat aan de wétgevende macht is, niet aan de uitvoerende.

Volgens de staatssecretaris is er geen probleem als de Raad van State met zijn plan akkoord gaat.
“De staatssecretaris beroept zich op de verkeerde argumenten. De Raad van State zal dat ongetwijfeld ook zeggen. Dit kan niet in een simpel besluit van de staatssecretaris worden vastgelegd. Zeker niet als er sprake is van zulke vage criteria en plannen, want dan betekent het gewoon dat de staatssecretaris degene is die over het geld gaat, terwijl dat op dit punt de wetgever moet zijn.”

“Als Zijlstra een dergelijk advies van de Raad van State opvolgt, dan zal hij de criteria voor prestatieafspraken alsnog moeten vastleggen in een wetsvoorstel. Hij kan dat advies ook naast zich neerleggen, als zijn plan door de Ministerraad wordt goedgekeurd. Maar dan loopt hij wel het risico dat instellingen naar de rechter zullen stappen om de maatregel aan te vechten. De rechter kan die dan vernietigen.”


20 november 2014 15.34

​Akkoord met uitgever Springer over open access

Wetenschappers van Nederlandse universiteiten kunnen voortaan open access publiceren in tijdschriften van uitgeverij Springer. De VSNU verwacht dat er meer uitgeverijen volgen.
20 november 2014 12.36

​Londens studentenprotest eindigt in rellen

De Londense politie heeft gisteren elf mensen gearresteerd tijdens het studentenprotest tegen hoge collegegelden. De verder rustig verlopen demonstratie eindigde in rellen op Parliament Square.

20 november 2014 10.33

​Geen wetenschappelijk adviseur voor Europese Commissie

De nieuwe Europese Commissie kan geen beroep meer doen op de adviezen van een wetenschappelijk adviseur. De functie werd in 2012 in het leven geroepen, maar is door commissievoorzitter Jean-Claude Juncker opgeheven.
20 november 2014 10.31

​Schoten op universiteitscampus Florida

Op de campus van Florida State University zijn in ieder geval twee mensen neergeschoten. Het is niet duidelijk hoe zij er aan toe zijn.

20 november 2014 09.55

​Eten voor Jemen in Happietaria

​Eten voor Jemen in Happietaria Tientallen studenten hebben de afgelopen tien dagen keihard gewerkt om in het voormalige Legermuseum het tijdelijke restaurant Happietaria in te richten. Daar kunnen bezoekers tot 16 december eten voor het goede doel.
19 november 2014 16.27

Startups YesDelft trekken multinationals

Incubator YesDelft gaat nauw samenwerken met zes grote multinationals. Contact met startups moet de innovatieve kracht van deze bedrijven vergroten. En de startups krijgen gemakkelijker toegang tot kapitaalkrachtige partners.

  Meer