‘Ik kijk naar de hele wereld’

Hydrologen kijken meestal naar de waterhuishouding in een stroomgebied. Ruud van der Ent neemt de hele wereld in beschouwing. Voor zijn publicatie ‘Origin and fate of atmospheric moisture over continents’, kreeg hij de Young Scientist award 2011 van de World Meteorological Organization (WMO).

Ruud van der Ent onderzoekt waar water dat verdampt naartoe gaat. (Foto: Tomas van Dijk)
Ruud van der Ent onderzoekt waar water dat verdampt naartoe gaat. (Foto: Tomas van Dijk)

Rood, groen, blauw; als een kameleon verandert de wereld van kleur op de pc van hydroloog Ruud van der Ent (CiTG). Het filmpje van de promovendus toont de herkomst van neerslag. Rood gekleurd zijn de delen van de aarde waar regen voornamelijk gevoed wordt door vocht dat vanaf het land verdampt is. Blauw zijn de plekken die neerslag vooral aan de oceanen te danken hebben. De kleuren veranderen enigszins gedurende het jaar. Aan de basis van het filmpje staat het hydrologische wereldmodel dat Van der Ent ontwikkelde tijdens zijn afstuderen. 

Wat is er zo bijzonder aan dit hydrologische model?
“Dat het je ook laat zien waar het water dat op een bepaalde plek verdampt naartoe gaat. Als je bijvoorbeeld kijkt naar Zuid-Amerika, zie je dat het vocht dat in het Amazonegebied verdampt voornamelijk leidt tot neerslag boven land – rond Bolivia, Peru en Paraguay - en niet boven de oceaan. Ik ben de eerste die de waterstromen zo in kaart heeft gebracht. Hydrologen kijken meestal naar de waterhuishouding in een stroomgebied, maar ik kijk naar de hele wereld. Ik heb een soort boekhoudkundige methode gebruikt waarbij ik de uitgaande deeltjes (verdamping) en binnenkomende deeltjes (neerslag) in de tijd heb gevolgd.” 

Waarom is dat belangrijk?
“Het geeft inzicht in de mogelijke gevolgen van landgebruik. Om een voorbeeld te geven: Als je de moerassen in het stroomgebied van de Nijl laat opdrogen – er was even sprake van dat dat zou gebeuren – door een aftakking van de Nijl anders te laten lopen dan regent het daardoor uiteindelijk misschien wel minder in de Sahel.  Ook de omslag van bos naar landbouw kan gevolgen hebben voor de waterhuishouding over landsgrenzen heen doordat verdampingsmechanismen veranderen.” 

Je publicatie heeft je behalve de prijs van het WMO ook een NWO-subsidie opgeleverd voor een promotieonderzoek. Wat ga je precies onderzoeken?
“Samen met wetenschappers van Potsdam Institute for Climate Impact Research ga ik onderzoeken hoe de vegetatie op aarde er zou uitzien als de mens er niet was.” 

Je gaat een soort Planet of the Apes nabootsen (sciencefictionfilm uit 1968)?
“Ja, een wereld zonder beschaving. De mens heeft het klimaat al heel erg beïnvloed door zijn landgebruik. Mijn gevoel zegt me dat landschapsveranderingen minimaal evenveel effect hebben op klimaatverandering als broeikasgassen. De meeste klimaatmodellen van het Intergovernmental Panel for Climate Change gaan uit van statische vegetatie. Onze modellen kunnen een aanvulling zijn. Ik hoop ook dat mensen op regeringsniveau zich gaan realiseren dat wat zij doen met hun land, effecten heeft op andere landen. Over grensoverschrijdende rivieren worden afspraken gemaakt. Misschien moet dat ook gebeuren voor het landgebruik aangezien dat van invloed is op het grensoverschrijdend vocht in de atmosfeer.”