‘Ik heb mijn leven lang gedaan wat ik wilde’

Hoe haal je als coach het beste uit een sporter en uit een team? Foppe de Haan (68) kan het weten. Met ontwapenend enthousiasme houdt hij zijn verhaal. Geen powerpointpresentatie met schema’s en tabellen, wel veel praktijkvoorbeelden en vermakelijke anekdotes.

Foppe de Haan in de wedstrijd Ajax Cape Town tegen Maritzburg United in het Cape Town Stadium in mei 2011. (Foto: Nic Bothma)
Foppe de Haan in de wedstrijd Ajax Cape Town tegen Maritzburg United in het Cape Town Stadium in mei 2011. (Foto: Nic Bothma)

Als voetbalcoach trainde De Haan alles, van de jongste jeugd en de amateurs tot de profs van SC Heerenveen, Jong Oranje en het Olympisch elftal. Als ‘toetje’ werkte hij bij Ajax Cape Town in Zuid-Afrika en was hij ook nog vier weken bondscoach van het meest afgelegen landje ter wereld, Tuvalu. Een fantastische ervaring: “Ik heb mijn leven lang gedaan wat ik wilde, dat is het mooiste wat je kan overkomen”, vertelde hij afgelopen donderdag bij de unit cultuur.

De Haan heeft een visie. Zijn verworven inzichten zijn niet direct wereldschokkend, maar wel gebaseerd op jarenlange leer- en nieuwsgierigheid en te illustreren met een ruim arsenaal, niet zelden vermakelijke praktijkvoorbeelden. Over bijvoorbeeld Gert-Jan Verbeek, de huidige trainer/coach van AZ, ooit zijn assistent bij SC Heerenveen. “Degenen die echt goed worden, coaches of spelers, zijn degenen met een goede planning, die slim zijn, meer dan gemiddeld talent hebben en, misschien wel het allerbelangrijkste, een enorme drive hebben. Verbeek was zo iemand”, betoogt De Haan.

Bij Heerenveen vonden ze Verbeek fantastisch, maar ook wel een beetje vervelend, omdat hij overal verstand van had en daarmee nog wel eens iemand tegen zich in het harnas joeg. Was het hele trainingsveld prachtig gemaaid, op een klein hoekje na waar het gras drie millimeter te hoog stond. Pakte hij eigenhandig de grasmaaier om het minieme stukje alsnog op de vereiste lengte te brengen. De terreinknecht was zwaar gepikeerd. Om maar te zwijgen van de secretaresse die volgens Verbeek voortaan sneller kon typen met één vinger dan met tien. Iedereen binnen de club is even belangrijk, ook de terreinknecht en de secretaresse, wil De Haan maar zeggen.
“Verbeek, die is zo nukkig. Maar hij haalde alle mogelijke diploma’s, wilde alles leren, topcoach worden. Hij had een onvoorstelbare drive. Bij
Feyenoord liep hij heel snel op tegen de onwil van de oudere spelers. Nu, bij AZ heeft hij zijn rust gevonden.”

Toen De Haan bij Jong Oranje begon was hij 62. Hij zag de jonge, bij hun clubs verwende talenten binnensloffen, met ongeïnteresseerde blikken, de rolkoffer met zich meeslepend. Afgezakte broek, waardoor het logo van hun Calvin Klein-onderbroek goed zichtbaar was. Met een houding van ‘jullie mogen blij zijn dat wij er zijn’. De omgekeerde wereld, aldus De Haan. Hij accepteerde die houding niet, maakte hen duidelijk wie er hier blij mochten zijn. Het werkte, tweemaal werd De Haan Europees kampioen met Jong Oranje.

Ook belangrijk: over de heg kijken, altijd bereid zijn om naar andere sporten en maatschappelijke ontwikkelingen te kijken. Niet denken: wetenschap heeft niets met sport te maken. Vragen stellen, luisteren, observeren. Spelers laten nadenken over wat ze willen en hoe ze dat denken te bereiken. Talent herkennen en erkennen. “Johan Derksen heeft het altijd over wat voetballers niet kunnen, Bert van Marwijk over wat ze wel kunnen. Positieve benadering is heel belangrijk, we geven elkaar veel te weinig schouderklopjes. In mijn eerste jaar als trainer bij Heerenveen deden we een oefening drie tegen een. Ik was daar driemaal Van Gaal (demonstreert het afblaffen van spelers). Na afloop was ík doodmoe en zij niet. Hersens reageren altijd beter op positiviteit dan op negativiteit.”

Na het individu komt de vraag: hoe haal je het beste uit een team. Er volgt een exposé over de vijf F’s: feeling, function, future, (goede) feedback en fun. Een vragenronde en daarna is het afgelopen. De volle zaal op het cultuurcentrum loopt leeg. De bezoekers gaan naar huis, of rechtstreeks naar de training op het naastgelegen sportcomplex. Geïnspireerd, zonder twijfel.


27 april 2015 00.55

​Zomerdip

​Zomerdip Als wij op reis gaan, slaan we er de Lonely Planet op na, maar is er ook een Lonely Planet Nederland en komt deze verder dan tulpen, Kinderdijk en Amsterdam? Tot mijn verbazing is het antwoord ja. Een van de dingen die de buitenlander ...
27 april 2015 00.51

​Schijt aan je sixpack

​Schijt aan je sixpack Zon, een uitgestrekt grasveld, vrienden om je heen en eten en drinken in overvloed. Beter wordt het niet, toch? Behalve wanneer dat grasveld ook de locatie is van een foodfestival.

13 april 2015 13.33

Te veel vlees

Te veel vlees In de Victoriaanse tijd geloofde men dat als je te veel vlees had gegeten en buikpijn had, er een goede remedie was: nog meer vlees! Hun recept was vleessap, wij hebben iets wat smakelijker is, namelijk soep. Nodig: soeppan, ...
13 april 2015 13.29

Koningsfestival voor thuisblijvers

Koningsfestival voor thuisblijvers Armoe troef was het, als het ging om Delftse feestjes op Koningsnacht. Evenementenbureau De Burgemeesters kon het niet aanzien, en houdt dit jaar voor het eerst 'het allerdikste outdoor festival van Koningsnacht': Oranjekoorts op ...

30 maart 2015 00.12

Nog meer vlees

Nog meer vlees Ik blijf nog heel even doorgaan met vlees. We hebben werk gemaakt van het lammetje, we hebben het varkentje gewassen. Rest ons nog een belangrijke groep: de koe. Het volgende recept kwam ik tegen tijdens een reis door Zuid-Afrika. Bij ...
30 maart 2015 00.05

​In een gespreid, kunstig bedje

​In een gespreid, kunstig bedje Een weekend vol muziek, theater, dans, beeldende kunst - en blijf je gezellig slapen? De alweer vijftiende editie van het Rotterdamse festival Motel Mozaïque wil zijn bezoekers ontvangen zoals je vrienden ontvangt, maar doet dat nét even ...

  Meer