‘Het is een soort tijdmachine’

Dr.ir. Willem-Paul Brinkman (EWI) ontwikkelt computerprogramma’s die patiënten helpen bij het verwerken van trauma’s. Bij de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) loopt nu een proef met mensen die tijdens hun jeugd seksueel misbruikt zijn.

Willem-Paul Brinkman met op de achtergrond het programma voor volwassenen die in hun jeugd seksueel misbruikt zijn. (Foto: Tomas van Dijk)
Willem-Paul Brinkman met op de achtergrond het programma voor volwassenen die in hun jeugd seksueel misbruikt zijn. (Foto: Tomas van Dijk)

Hoe werkt het programma?
“Patiënten bouwen de omgeving waar het misbruik plaatsvond na in een virtuele wereld. Dit dwingt ze om te graven in het geheugen. Mensen proberen niet te denken aan nare gebeurtenissen. Maar de herinneringen worden minder pijnlijk als je vaker aan het voorval terugdenkt.”

Hoe bent u op het idee gekomen?
“Een student van me, Matthew van den Steen, is een paar jaar geleden begonnen met het maken van een dergelijk programma voor militairen met posttraumatische stress-stoornis (PTSS). Een psychiater van het leger vertelde ons dat ze bij PTSS-therapie in het leger werken met flip-overs waarop soldaten poppetjes en gebouwen kunnen tekenen om de situatie te reconstrueren.”

Dat moest beter kunnen, dachten jullie?
“Met ons programma kun je de situatie veel nauwkeuriger reconstrueren. Je kunt hele dorpjes in Afghanistan, Joegoslavië, of waar dan ook nabouwen en vanuit een ander perspectief naar de gebeurtenis kijken. Dan kan zomaar ineens blijken dat een soldaat, die dacht dat hij zijn vriendjes te hulp had kunnen schieten, veel te ver weg was daarvoor. Memory restructuring heet dit process. En het programma heet military multi-modal memory restructuring (4MR) system.”

En met het programma kunnen soldaten ook een dagboek maken.
“Het programma fungeert als een soort tijdmachine. Horizontaal loopt er een tijdsbalk. De patiënt en therapeut kunnen de gebeurtenissen uit het verleden visualiseren door persoonlijke foto’s, online geografische kaarten, webcam-snapshots, en de driedimensionale virtuele werelden te koppelen aan die tijdsbalk.”

Op verzoek van psychologe, Elke Geraerts van de EUR, heeft u toen een programma gemaakt voor volwassenen die seksueel misbruikt zijn in hun jeugd. Helpen uw programma’s nu slachtoffers om met hun trauma’s om te gaan?
“Nou nee. Het is best lastig om verandering teweeg te brengen in therapieland. Ook moet nog klinisch worden aangetoond dat de therapieën werken. De pilot bij de EUR lijkt hoopgevend. Als we aantonen dat het werkt, kunnen we om extra financiering vragen. De programma’s hebben nu nog best veel beperkingen. Therapeuten vinden het lastig om daar mee om te gaan. Ze zijn nu eenmaal geen computer scientists. (Lacht) Het is allemaal begonnen als een vingeroefening en het is ons nu behoorlijk boven het hoofd gegroeid.”

En het programma voor het leger?
“Dat wordt alleen door de psychiater gebruikt met wie we vanaf het begin af aan contact hebben. Er is geen geld om het verder te ontwikkelen. En je kunt moeilijk wat soldaten uit de kazerne trekken en die als een soort onderzoeker in opleiding aan het programma laten werken.”

Dat kan met studenten van de TU wel.
“Ja. In februari begint een nieuw informaticavak. Ik geef studenten dan de opdracht om vier programma’s te ontwerpen; voor volwassenen die seksueel misbruikt zijn in hun jeugd, militairen met posttraumatische stress-stoornis, burgerslachtoffers van oorlog en mensen die een vliegramp hebben meegemaakt. De programma’s moeten van het internet te downloaden zijn en zo stabiel zijn er niet een hele helpdesk aan te pas hoeft te komen om patiënten en therapeuten bij te staan. Ik zoek nog twee student-assistenten.” 


15 december 2014 00.04

‘Veel partijen niet klaar voor big data’

‘Veel partijen niet klaar voor big data’ De Nationale Denktank onderzocht dit jaar het veelomvattende thema big data. Studente luchtvaart- en ruimtevaarttechniek Lotte Engelen (23) was een van de vier Delftse deelnemers.
01 december 2014 00.22

‘Ik heb een lange adem’

‘Ik heb een lange adem’ Hans van Schagen stopt als voorzitter van de vakbonden in het Lokaal Overleg (VLO). Daarin bespreken de bonden en het college van bestuur zaken als arbeidsvoorwaarden en de rechtspositie van medewerkers. Van Schagen noemt de TU ‘een heel ...

26 november 2014 14.32

'NWO moet van de wetenschappers blijven'

'NWO moet van de wetenschappers blijven' Na jaren van discussies en adviezen is de kogel door de kerk: het kabinet wil onderzoeksfinancier NWO grondig op de schop nemen. Pas toch op, waarschuwt KNAW-president Hans Clevers.
17 november 2014 00.28

Goudlokje in quantumland

Goudlokje in quantumland Quantumfysicus Seth Lloyd (MIT) was vorige week op bezoek bij zijn collega's van het Kavli-instituut en vertelde daar over het Goudlokje-effect.

13 oktober 2014 00.01

‘De automobilist wordt lui’

‘De automobilist wordt lui’ Auto’s nemen steeds meer taken over van de automobilist en dat is levensgevaarlijk, zegt ir. Bastiaan Petermeijer. Hij won een prijs met zijn afstudeeronderzoek naar systemen die mensen helpen om midden op de rijbaan te rijden.
29 september 2014 00.53

‘We zien tekenen van herstel’

‘We zien tekenen van herstel’ De ozonlaag herstelt zich, zo maakte de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) deze maand bekend. Ze leidt dit af uit onderzoek van prof.dr. Pieternel Levelt, remote sensing expert bij de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen ...

  Meer